Zakres przekroju: narządy miąższowe, jelita, węzły i naczynia
Cztery grupy struktur mieszczą się w jednym badaniu i to odróżnia je od metod oceniających jeden narząd. Narządy miąższowe, jelita, węzły chłonne oraz naczynia są dostępne ocenie łącznie, choć widoczność naczyń zależy od podania środka cieniującego.
Z szerokiego zakresu wynika szczególne znaczenie pola celu. Zlecenie obejmujące cały brzuch bez wskazania pytania zostawia radiologa bez punktu odniesienia, dlatego warto zapisać, co dokładnie ma zostać ocenione: zmiana widziana wcześniej, węzły, naczynia czy przewód pokarmowy.
Opis sporządza radiolog w pracowni, a wnioski wiąże z przebiegiem lekarz prowadzący. Pozostałe okolice badane tą metodą zbiera strona skierowanie na tomografię komputerową.
Dwa środki cieniujące: dożylny i doustny
Przy tym zakresie środek cieniujący występuje w dwóch postaciach i pełni dwie różne funkcje. Podany dożylnie uwidacznia naczynia i unaczynienie narządów; podany doustnie dotyczy światła przewodu pokarmowego.
Dla pacjenta różnica jest praktyczna, bo wpływa na przebieg wizyty: środek doustny pije się w pracowni albo w domu, według instrukcji przekazanej przez placówkę. O tym, która postać zostanie użyta, decyduje zakres wpisany w zleceniu oraz protokół pracowni. Wymogi związane z podaniem środka zbiera karta tomografia z kontrastem.
Doba i poranek przed przekrojem: wykaz czynności
Przygotowanie rozkłada się na kilka czynności, z których część wykonuje pacjent, a część pracownia. Zestawienie poniżej porządkuje je w kolejności, w jakiej następują; dokładne godziny podaje placówka przy ustalaniu daty, bo zależą od protokołu.
| Moment | Czynność | Kto wykonuje |
|---|---|---|
| Przed terminem | uzyskanie aktualnego wyniku kreatyniny, czyli oceny czynności nerek | pacjent |
| Przed terminem | zgłoszenie uczulenia na jod oraz przyjmowania metforminy | pacjent |
| Cztery do sześciu godzin przed badaniem | powstrzymanie się od jedzenia | pacjent |
| Według instrukcji placówki | wypicie środka cieniującego doustnego w pracowni albo w domu | pacjent, na podstawie instrukcji pracowni |
| W pracowni | podanie środka cieniującego dożylnie, jeżeli protokół go przewiduje | personel pracowni |
Kamica moczowa jako zakres bez środka cieniującego
Jeden z zakresów tej okolicy wyłamuje się z reguły o kontraście: przy kamicy moczowej badanie wykonuje się bez środka cieniującego. Rozróżnienie warto zapisać w formularzu, bo zmienia ono zarówno protokół, jak i przygotowanie.
Wśród pozostałych powodów wracają zmiany wymagające doprecyzowania po ultrasonografii, dolegliwości przewlekłe ocenione wcześniej przez lekarza oraz kontrola prowadzona według zaleceń.
Przy kontroli prowadzonej według zaleceń liczy się natomiast ciągłość porównania. Jeżeli poprzednie badanie wykonano w innej placówce, warto podać jego datę i zakres, bo obraz porównuje się z poprzednim, a nie ocenia w oderwaniu. Brak tej informacji nie zamyka sprawy, lecz zawęża to, co da się z badania wyczytać.
- Zmiana uwidoczniona w ultrasonografii, która wymaga dalszej diagnostyki.
- Przewlekła dolegliwość brzuszna z utratą masy ciała, po ocenie lekarskiej.
- Kontrola onkologiczna prowadzona według zaleceń lekarza.
- Podejrzenie kamicy moczowej, czyli zakres bez środka cieniującego.
Kto kieruje na przekrój brzucha w obu ścieżkach
Dla badań przekrojowych regułą w ścieżce refundowanej jest zlecenie od specjalisty, a wyjątki w opiece podstawowej dotyczą płuc i tętnic wieńcowych, nie brzucha. Zakres tych uprawnień porządkuje karta lekarz rodzinny a tomograf.
Dokument ze zgłoszenia zdalnego realizuje się w placówce rozliczającej badanie z pacjentem i nie otwiera drogi do świadczenia refundowanego; granicę obu ścieżek omawia karta skierowanie od prywatnego lekarza a NFZ. Wymóg samego dokumentu wynika natomiast z promieniowania i obowiązuje w każdym trybie, co rozkłada karta tomografia bez skierowania.
| Zakres przekroju | Kto kieruje w ścieżce refundowanej |
|---|---|
| Jama brzuszna | lekarz specjalista |
| Płuca po nieprawidłowym zdjęciu klatki piersiowej | także lekarz podstawowej opieki zdrowotnej |
| Tętnice wieńcowe w opiece koordynowanej | także lekarz podstawowej opieki zdrowotnej |
| Badanie ze środkiem cieniującym | dodatkowo wymagany aktualny wynik kreatyniny |
Rozliczenie: ocena zgłoszenia i pozycje pracowni
Za rozpatrzenie formularza wraz z wystawieniem dokumentu przy ocenie pozytywnej pobiera się 69,00 zł. Dopłata 29,00 zł przesuwa sprawę wyżej w kolejce rozpatrywania i nie dotyka treści decyzji.
Po stronie pracowni pozostaje badanie, środek cieniujący oraz opis wyniku, a przy tym zakresie pozycji bywa więcej niż przy przekrojach bez kontrastu. Kwot tych ta karta nie podaje; ich składniki zbiera karta tomografia prywatnie: cena. Odmowa jest wynikiem oceny wniosku, więc opłata wtedy nie podlega zwrotowi.
Ostry brzuch: tryb inny niż zgłoszenie zdalne
Zgłoszenie zdalne prowadzi sprawy planowe. Zestaw objawów wskazujący na ostry proces w jamie brzusznej wymaga oceny na miejscu, bo kolejność postępowania jest wtedy inna.
- Ostry ból brzucha z gorączką: szpitalny oddział ratunkowy.
- Brzuch twardy, deskowaty w badaniu dotykiem: szpitalny oddział ratunkowy.
- Dolegliwość narastająca w ciągu godzin, z wymiotami i zatrzymaniem gazów: szpitalny oddział ratunkowy, nie formularz zdalny.
Pozycje formularza w sprawie przekroju brzucha
Komplet zebrany przed rejestracją skraca ją i ogranicza liczbę spraw odsyłanych do uzupełnienia. Przy tym zakresie obok opisu dolegliwości liczą się pozycje związane ze środkiem cieniującym.
- Numer PESEL oraz adres poczty elektronicznej.
- Pytanie do wyjaśnienia oraz okolica, której dotyczy.
- Opisy wcześniejszych badań obrazowych brzucha wraz z datami.
- Data i wynik ostatniego oznaczenia kreatyniny.
- Uczulenie na jod oraz przyjmowanie metforminy.
- Stale przyjmowane leki oraz pozostałe rozpoznane uczulenia.
- Informacja o ciąży albo o jej możliwości.
- Leczenie dotychczasowe i jego rezultat.
Zgłoszenie w sprawie przekrojowego badania brzucha
Formularz przyjmuje formularz zgłoszenia na badanie przekrojowe. Decyzja zapada po ocenie lekarza i nie wynika z samego wniesienia opłaty.
Przy ocenie pozytywnej pacjent odbiera kod pocztą elektroniczną, a dokument pozostaje widoczny na Internetowym Koncie Pacjenta pod adresem pacjent.gov.pl. Pozostałe rodzaje zleceń prowadzi wykaz skierowań.
Skierowanie na badanie kosztuje 69,00 zł. O wystawieniu dokumentu decyduje lekarz. Zgłoś sprawę o przekrój brzucha.