Akty prawne, które regulują receptę elektroniczną
Punktem wyjścia jest ustawa z 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne. Artykuł 96a wskazuje, jakie dane musi zawierać recepta, natomiast art. 95b przesądza, że co do zasady wystawia się ją w postaci elektronicznej. Postać papierowa pozostała wyjątkiem przewidzianym dla ściśle wymienionych sytuacji, takich jak awaria systemu, recepta transgraniczna czy dokument wystawiany dla siebie lub najbliższej rodziny.
Drugim filarem jest ustawa z 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia. To ona powołuje System Informacji Medycznej, potocznie nazywany P1, w którym dokument zostaje zapisany w chwili wystawienia i z którego korzysta następnie apteka. Szczegóły techniczne, wzory i sposób oznaczania dokumentów opisuje rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie recept.
Trzeci akt bywa w opracowaniach pomijany, choć dla konsultacji zdalnej jest najistotniejszy. Ustawa z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty w art. 42 stanowi, że lekarz orzeka o stanie zdrowia po uprzednim osobistym zbadaniu pacjenta albo zbadaniu za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności, a także po analizie dostępnej dokumentacji medycznej. To ten przepis, a nie regulamin serwisu, wyznacza granice teleporady.
Kto ma prawo wystawić e-receptę
Uprawnienie przysługuje osobie wykonującej zawód medyczny w zakresie określonym ustawą: lekarzowi i lekarzowi dentyście, a w węższym zakresie także felczerowi, pielęgniarce i położnej posiadającym odpowiednie kwalifikacje. Każda z tych osób działa w granicach własnych uprawnień zawodowych i ponosi za wystawiony dokument odpowiedzialność zawodową oraz cywilną.
Weryfikacja uprawnień jest jawna. Numer prawa wykonywania zawodu widnieje na dokumencie i można go sprawdzić w Centralnym Rejestrze Lekarzy prowadzonym przez Naczelną Izbę Lekarską. Podmiot leczniczy, w ramach którego udzielane jest świadczenie, podlega z kolei wpisowi do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą, dostępnego pod adresem rpwdl.ezdrowie.gov.pl. Brak takiego wpisu jest przesłanką do rezygnacji ze świadczenia.
Obowiązkowe elementy dokumentu
Zakres danych określa art. 96a Prawa farmaceutycznego. Recepta zawiera dane pacjenta wraz z numerem PESEL, dane podmiotu, w którym wystawiono dokument, dane osoby wystawiającej z numerem prawa wykonywania zawodu, datę wystawienia, nazwę produktu leczniczego, jego postać, moc, ilość oraz sposób stosowania. Do tego dochodzi identyfikator dokumentu nadany przez system.
Jeżeli pacjent nie posiada numeru PESEL, przepisy przewidują oznaczenie go rodzajem i numerem dokumentu tożsamości oraz krajem jego wydania. Ma to wymierny skutek praktyczny: dokument zapisany na paszport lub kartę pobytu jest realizowany po okazaniu tego samego dokumentu w aptece, a nie po podaniu czterocyfrowego kodu, który system generuje dla pacjentów z numerem PESEL.
Przebieg konsultacji na odległość krok po kroku
Pierwszym etapem jest wywiad. Pacjent wypełnia formularz obejmujący dane identyfikacyjne, opis dolegliwości, choroby przewlekłe, przyjmowane leki, uczulenia oraz informacje o ciąży i karmieniu piersią. Ta część nie jest formalnością administracyjną, lecz materiałem dowodowym, na którym opiera się późniejsza ocena i który trafia do dokumentacji medycznej.
Drugim etapem jest analiza dokumentacji. Lekarz może poprosić o wcześniejsze wypisy, wyniki badań laboratoryjnych albo opis poprzedniego leczenia. Trzecim etapem jest kontakt zwrotny, jeżeli przekazane informacje są niepełne lub wzajemnie sprzeczne. Dopiero po tych czynnościach lekarz ocenia zasadność leczenia i decyduje, czy stan pacjenta pozwala na prowadzenie sprawy w trybie zdalnym.
Przedmiotem umowy jest konsultacja lekarska, a nie wydanie dokumentu. Jeżeli lekarz odmówi z przyczyn medycznych, opłata podlega zwrotowi. Jeżeli pacjent nie dostarczy dokumentacji, o którą lekarz poprosił, konsultacja została zrealizowana i opłata nie wraca. Rozróżnienie tych dwóch sytuacji warto znać przed rozpoczęciem procedury.
Terminy: ważność dokumentu i ilość leku
Zasada podstawowa mówi, że recepta jest ważna 30 dni, licząc od daty wystawienia albo od wskazanej na niej daty realizacji od. Od tej reguły przepisy przewidują wyjątki. Recepta na antybiotyk stosowany wewnętrznie lub pozajelitowo zachowuje ważność 7 dni, recepta na preparaty immunologiczne przygotowywane indywidualnie dla pacjenta 120 dni, a dokument wystawiony na środek odurzający lub substancję psychotropową 30 dni.
Odrębnie uregulowano ilość leku. Lekarz może wystawić receptę na ilość odpowiadającą maksymalnie 360 dniom stosowania, przy czym jednorazowo apteka wydaje ilość nie większą niż na 180 dni. Pierwsza realizacja takiej recepty musi nastąpić w terminie jej ważności, kolejne porcje pacjent odbiera w późniejszych odstępach. Szczegóły dla konkretnego dokumentu widoczne są na Internetowym Koncie Pacjenta.
Granice teleporady w świetle przepisów
Przepis art. 42 ustawy o zawodach lekarza dopuszcza badanie za pośrednictwem systemów łączności, ale nie zwalnia lekarza z obowiązku należytej staranności. Jeżeli zebrane informacje nie pozwalają na wiarygodną ocenę, lekarz ma obowiązek skierować pacjenta na badanie bezpośrednie. Dotyczy to w szczególności objawów wymagających osłuchania, obejrzenia zmiany skórnej, pomiaru parametrów życiowych czy badania palpacyjnego.
Odrębną kategorię stanowią stany nagłe. Silny ból w klatce piersiowej, duszność, zaburzenia mowy lub widzenia, niedowład, utrata przytomności, krwawienie, uraz głowy oraz wysoka gorączka u niemowlęcia nie są przedmiotem konsultacji planowej. W takich sytuacjach właściwym trybem jest numer alarmowy 112 albo najbliższa szpitalna izba przyjęć.
Odmowa wystawienia i jej skutki formalne
Odmowa jest przewidzianym elementem procedury, a nie jej awarią. Lekarz odmawia, gdy wywiad wskazuje na przeciwwskazania, gdy wnioskowany preparat wchodzi w istotną interakcję z lekami już przyjmowanymi, gdy rozpoznanie wymaga badania bezpośredniego albo gdy pacjent oczekuje leku z grupy wymagającej innego trybu postępowania.
Odmowa powinna zostać odnotowana w dokumentacji medycznej wraz z uzasadnieniem. Pacjent otrzymuje informację o powodzie i o zalecanej dalszej ścieżce postępowania. Warto zachować tę informację, ponieważ przy kolejnej konsultacji, także u innego lekarza, stanowi ona element historii leczenia.
Gdzie pacjent weryfikuje własne dokumenty
Podstawowym narzędziem jest Internetowe Konto Pacjenta dostępne pod adresem pacjent.gov.pl. Po zalogowaniu profilem zaufanym, aplikacją mObywatel, bankowością elektroniczną lub e-dowodem pacjent widzi wystawione recepty, ich status, termin ważności oraz informację o częściowej realizacji. Konto obejmuje także skierowania i zaświadczenia o niezdolności do pracy.
Informacje systemowe i komunikaty dotyczące działania platformy publikowane są na ezdrowie.gov.pl. Jeżeli dokument nie jest widoczny na koncie pacjenta, pierwszym krokiem jest sprawdzenie, czy nie został wystawiony na inną osobę korzystającą z tej samej skrzynki pocztowej, a dopiero drugim kontakt z podmiotem, który udzielił świadczenia.
Pozycja taryfy E-Recepta: 59,00 zł. Stanowisko w sprawie zajmuje orzekający. Przejdź do formularza.