Rozporządzenie z 12 lipca 2023 r. i jego skutki dla teleporady
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 12 lipca 2023 r., opublikowane w Dz.U. 2023 poz. 1368, uporządkowało zasady wystawiania recept na środki odurzające, substancje psychotropowe i preparaty zawierające prekursory kategorii 1. Kluczowa reguła jest następująca: wystawienie takiej recepty wymaga zbadania pacjenta, a przy kontynuacji przepisy odwołują się do okresu trzech miesięcy od ostatniego zbadania.
Istotne jest, że wymóg dotyczy zbadania, a nie formy, w jakiej się ono odbywa. Badanie może zostać przeprowadzone za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności, ponieważ taką możliwość przewiduje art. 42 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Teleporada nie została więc wyłączona, została natomiast objęta ramami czasowymi.
Praktyczny wniosek dla pacjenta jest prosty. Data ostatniej konsultacji ma znaczenie formalne i warto ją znać przed umówieniem kolejnej, ponieważ decyduje o tym, w jakim trybie sprawa może zostać poprowadzona.
Zakres: co obejmuje konsultacja psychiatryczna na odległość
Świadczenie obejmuje wywiad psychiatryczny, ocenę stanu psychicznego w zakresie możliwym do przeprowadzenia zdalnie, analizę dotychczasowej dokumentacji oraz omówienie przebiegu dotychczasowego leczenia. Lekarz ocenia skuteczność i tolerancję prowadzonej terapii, występowanie działań niepożądanych oraz ryzyko związane z kontynuacją lub modyfikacją postępowania.
Poza zakresem pozostają czynności wymagające obecności pacjenta, w tym pełne badanie neurologiczne, ocena stanu somatycznego przy podejrzeniu przyczyny organicznej oraz sytuacje wymagające interwencji natychmiastowej. Osobną kategorią są przypadki, w których przepisy ustawy o ochronie zdrowia psychicznego przewidują szczególny tryb postępowania.
Badanie w formie teleporady w praktyce
Badanie psychiatryczne opiera się w znacznej mierze na rozmowie, obserwacji wypowiedzi, napędu, nastroju i toku myślenia. Ta część daje się przeprowadzić zdalnie, o ile jakość połączenia i warunki po stronie pacjenta pozwalają na spokojną rozmowę bez osób trzecich w pomieszczeniu.
Ograniczenia pojawiają się tam, gdzie liczy się obraz somatyczny. Objawy neurologiczne, podejrzenie zatrucia, nasilone objawy odstawienne, zaburzenia świadomości oraz stan wymagający oceny parametrów życiowych są wskazaniem do badania bezpośredniego. Lekarz, który stwierdzi taką potrzebę, ma obowiązek skierować pacjenta na odpowiednią ścieżkę zamiast prowadzić sprawę zdalnie.
Kontynuacja leczenia a pierwsza konsultacja
Kontynuacja oznacza prowadzenie terapii rozpoczętej wcześniej, o ustalonym rozpoznaniu i znanej odpowiedzi na leczenie. Pacjent przedstawia dotychczasową dokumentację, a lekarz weryfikuje przebieg i ocenia zasadność dalszego postępowania. W tym trybie tryb zdalny wykorzystywany jest najczęściej.
Pierwsza konsultacja ma inny ciężar. Ustalenie rozpoznania psychiatrycznego wymaga zebrania pełnego wywiadu, w tym wywiadu rodzinnego, oceny przebiegu dotychczasowego życia i wykluczenia przyczyn somatycznych. Rozpoczynanie leczenia na odległość bywa z tego powodu odradzane, a lekarz może uznać, że sprawa wymaga wizyty stacjonarnej.
Ostrzeżenie z Charakterystyki Produktu Leczniczego
Charakterystyki leków przeciwdepresyjnych zawierają w punkcie 4.4 ostrzeżenie, którego nie wolno pomijać. W pierwszych tygodniach leczenia oraz po każdej zmianie dawki lęk, niepokój i myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić. Zjawisko to jest najwyraźniej opisane u osób poniżej 25. roku życia.
Wniosek praktyczny dotyczy obserwacji. Początek terapii i każda modyfikacja wymagają uważnego monitorowania stanu pacjenta oraz szybkiego kontaktu z lekarzem, jeżeli objawy się nasilają. Otoczenie pacjenta również powinno o tym wiedzieć, ponieważ zmianę zachowania łatwiej zauważyć z zewnątrz.
Dawkowanie ustala wyłącznie lekarz prowadzący, indywidualnie, na podstawie rozpoznania, wieku, chorób współistniejących i pozostałych przyjmowanych leków. Samodzielna zmiana dawki oraz nagłe przerwanie terapii są przeciwwskazane.
Kiedy potrzebny jest kontakt bezpośredni lub pomoc pilna
Myśli samobójcze, plan samobójczy, nasilone pobudzenie, objawy psychotyczne, ciężka bezsenność z dezorganizacją zachowania oraz stan po próbie samobójczej nie są przedmiotem konsultacji planowej. Wymagają natychmiastowego kontaktu z systemem pomocy doraźnej.
W sytuacji kryzysu dostępne są całodobowe numery: 800 70 2222 to Centrum Wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego, 116 123 to telefon wsparcia emocjonalnego dla dorosłych, a 112 to numer alarmowy przy bezpośrednim zagrożeniu życia. Można też zgłosić się do najbliższej izby przyjęć szpitala psychiatrycznego, która przyjmuje bez skierowania.
Dokumentacja i ochrona danych wrażliwych
Informacje o zdrowiu psychicznym należą do szczególnych kategorii danych osobowych w rozumieniu art. 9 RODO, a dodatkowo chroni je ustawa z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. Ustawa ta wprowadza zaostrzone zasady zachowania tajemnicy oraz ogranicza krąg podmiotów, którym można przekazać informacje.
Pacjent ma prawo dostępu do własnej dokumentacji i do jej kopii, a także prawo do informacji o stanie zdrowia i proponowanym postępowaniu. Wystawione dokumenty widoczne są na Internetowym Koncie Pacjenta pod adresem pacjent.gov.pl. Przy konsultacji zdalnej warto zadbać o warunki rozmowy, ponieważ poufność zależy również od otoczenia po stronie pacjenta.
Pozycja taryfy E-Recepta Psychiatryczna: 250,00 zł. Stanowisko w sprawie zajmuje orzekający. Przejdź do formularza.