Karta 18: atomoksetyna - rekord substancji, działanie i recepta na kontynuację
Atomoksetyna należy do niestymulujących leków na ADHD: ChPL przewiduje ją dla dorosłych, nastolatków oraz dzieci po ukończeniu 6 lat, zawsze w ramach rozbudowanego planu terapii. Wydaje się ją na receptę zwykłą (Rp) i nie figuruje na wykazie substancji psychotropowych. Karta zbiera w jednym rekordzie dane z Charakterystyki Produktu Leczniczego: wskazania, mechanizm, działania niepożądane, ograniczenia oraz tryb przedłużenia recepty.
01Najważniejsze informacje
| Nazwa | Atomoksetyna |
|---|---|
| Substancja czynna | Atomoxetinum |
| Kategoria wydawania | Rp |
| Rodzaj leku | Lek stosowany w ADHD |
| Usługa | Psychiatria |
| Data publikacji | 2026-11-13 |
18.1 Rekord substancji: czym jest atomoksetyna
Atomoksetyna jest sklasyfikowana jako ośrodkowo działający sympatykomimetyk (kod ATC N06BA09), ale ChPL wprost zaznacza, że nie jest środkiem psychostymulującym ani pochodną amfetaminy. To odróżnia ją od metylofenidatu, który należy do grupy II-P substancji psychotropowych i podlega zaostrzonym zasadom przepisywania.
Poniższy rekord zestawia dane identyfikacyjne z karty faktów opartej na rejestrze produktów leczniczych.
| Pole rekordu | Wartość |
|---|---|
| Substancja czynna | Atomoksetyna (Atomoxetinum), kod ATC N06BA09 |
| Kategoria wydania | Atomoksetyna jest wydawana na receptę zwykłą (Rp), zarówno w kapsułkach twardych, jak i w tabletkach powlekanych |
| Status na wykazie substancji psychotropowych | Brak wpisu: atomoksetyna nie należy do żadnej grupy wykazu substancji psychotropowych |
| Postaci i moce w obrocie | Atomoksetyna występuje w kapsułkach twardych 10, 18, 25, 40, 60, 80 i 100 mg oraz w tabletkach powlekanych 10, 18, 25 i 40 mg |
| Produkt referencyjny karty | Dane o atomoksetynie pochodzą z ChPL produktu Auroxetyn w postaci kapsułek twardych |
18.2 Na co jest atomoksetyna według ChPL
Rekord wskazań ma jedną pozycję: nadpobudliwość psychoruchową z deficytem uwagi (ADHD), u pacjentów od 6. roku życia, w tym nastolatków i dorosłych. Farmakoterapia stanowi tu tylko jeden element całościowego planu, do którego zwykle należą też oddziaływania psychologiczne, edukacyjne oraz społeczne. Leczenie powinien rozpocząć specjalista w leczeniu ADHD, na przykład pediatra, psychiatra dzieci i młodzieży lub psychiatra.
W przypadku dorosłego pacjenta Charakterystyka każe najpierw ustalić, że objawy ADHD były obecne od dzieciństwa, a dobrze, gdy potwierdzi to również osoba trzecia. Jeśli tego nie da się zweryfikować, leczenia atomoksetyną nie należy rozpoczynać. Rozpoznanie wymaga nasilenia co najmniej umiarkowanego, czyli zaburzonego funkcjonowania w co najmniej dwóch środowiskach, na przykład w pracy i w życiu społecznym.
Rekord zawiera też wpis negatywny: u pacjentów bez ADHD lek nie jest wskazany ani przy epizodach dużej depresji, ani przy lęku, ponieważ badania w tych populacjach nie wykazały jego przewagi nad placebo. U dzieci poniżej 6 lat nie należy jej stosować. Więcej o samym zaburzeniu: karta o ADHD u dorosłych.
18.3 Jak działa i po jakim czasie widać efekt
Atomoksetyna jest wysoce selektywnym inhibitorem presynaptycznego transportera noradrenaliny. Charakterystyka podaje, że najpewniej nie oddziałuje bezpośrednio na transportery serotoniny ani dopaminy, a jej powinowactwo do pozostałych receptorów jest znikome.
ChPL nie podaje konkretnego dnia, od którego lek zaczyna działać. Dowody skuteczności pochodzą z badań o długości 6-9 tygodni (dzieci i młodzież) oraz 10-16 tygodni (dorośli), więc efekt ocenia się po tygodniach terapii, nie po kilku dniach. Lek można przyjmować niezależnie od posiłków.
Charakterystyka opisuje też wynik leczenia długotrwałego: w rocznym badaniu z udziałem ponad 400 dzieci i nastolatków nawrót wystąpił u 18,7% leczonych atomoksetyną wobec 31,4% w grupie placebo. Po roku terapii ChPL zaleca ponowną ocenę, czy leczenie jest nadal potrzebne, zwłaszcza gdy odpowiedź jest trwała.
18.4 Działania niepożądane odnotowane w ChPL
Wśród dorosłych uczestników badań klinicznych dominowały nudności (26,7%); kolejne pozycje rekordu to suchość w ustach (18,4%), ból głowy (16,3%), osłabione łaknienie (14,9%) oraz bezsenność (11,3%). Większość miała nasilenie łagodne lub umiarkowane. Do bardzo częstych należą też zwiększenie ciśnienia tętniczego i przyspieszenie tętna.
W populacji pediatrycznej listę otwierały ból głowy (19%), ból brzucha (18%) oraz spadek apetytu (16%); z ich powodu terapię przerywano rzadko. Nudności, wymioty i senność odnotowano u 10-11% dzieci, przeważnie w ciągu pierwszego miesiąca, a objawy te na ogół ustępowały.
Do częstych działań u dorosłych ChPL zalicza między innymi:
- zawroty głowy, senność, drżenie i zaburzenia smaku;
- kołatanie serca i przyspieszoną akcję serca;
- zaparcie, niestrawność i wymioty;
- nadmierne pocenie się i wysypkę;
- trudności w oddawaniu moczu i zatrzymanie moczu;
- zaburzenia erekcji i wytrysku oraz bolesne miesiączkowanie;
- Zmniejszenie masy ciała, zmęczenie i drażliwość.
18.5 Objawy wymagające pilnego kontaktu z lekarzem
Charakterystyka opisuje kilka sygnałów, przy których nie czeka się na kolejną wizytę. W razie bezpośredniego zagrożenia życia właściwy jest numer 112.
- myśli lub zachowania samobójcze, wyraźna zmiana nastroju, agresja albo wrogość, zwłaszcza po rozpoczęciu leczenia lub zmianie dawki;
- kołatanie serca, duszność, niewyjaśnione omdlenie albo ból w klatce piersiowej związany z wysiłkiem - według ChPL to powód do pilnej oceny kardiologicznej;
- żółtaczka albo wyniki badań wskazujące na uszkodzenie wątroby - leczenie przerywa się i nie wznawia;
- omamy, urojenia lub stan pobudzenia maniakalnego u osoby bez wcześniejszej psychozy;
- Napad drgawek albo wzrost częstości napadów.
18.6 Przeciwwskazania i interakcje w rekordzie leku
Rekord przeciwwskazań otwiera połączenie z inhibitorami MAO: atomoksetyny nie należy stosować w trakcie ich przyjmowania ani w okresie co najmniej 2 tygodni od ich odstawienia. Przeciwwskazaniem są również jaskra z wąskim kątem, ciężkie zaburzenia sercowo-naczyniowe lub naczyń mózgowych oraz guz chromochłonny nadnerczy, obecny albo przebyty.
Leki hamujące CYP2D6, takie jak paroksetyna czy fluoksetyna, potrafią podnieść ekspozycję na atomoksetynę nawet 6-8-krotnie. Kilkakrotnie większą ekspozycję daje też wrodzona słaba aktywność tego enzymu, którą ChPL przypisuje około 7% osób rasy kaukaskiej. Ostrożności wymagają też leki serotoninergiczne (ryzyko zespołu serotoninowego), salbutamol, leki wydłużające odstęp QT, leki na nadciśnienie oraz pseudoefedryna. Lista przyjmowanych leków to obowiązkowa część rekordu wniosku, o czym szerzej w karcie interakcje leków a recepta.
Ciśnienie i tętno kontroluje się przed rozpoczęciem terapii i po każdej modyfikacji dawki, a później co najmniej raz na 6 miesięcy. Kapsułek nie wolno otwierać: zawartość drażni oczy.
18.7 Atomoksetyna a alkohol, prowadzenie auta, ciąża i karmienie
Alkohol. Punkt ChPL o interakcjach nie zawiera osobnego zapisu o alkoholu. Odnotowano jedno badanie z udziałem dorosłych, u których ADHD współwystępowało z nadużywaniem alkoholu: wzorzec picia w grupie atomoksetyny nie odbiegał od grupy placebo. Brak zapisu nie jest zgodą: zmęczenie, senność i zawroty głowy, które lek może wywoływać, alkohol może pogłębiać, dlatego tę kwestię warto omówić z lekarzem prowadzącym.
Prowadzenie pojazdów. ChPL określa wpływ jako niewielki, ale zaleca ostrożność do czasu, gdy pacjent upewni się, że lek nie obniża jego sprawności.
Ciąża i karmienie. W ciąży atomoksetyny nie należy stosować, z wyjątkiem sytuacji, w której oczekiwana korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla płodu. W okresie karmienia piersią stosowania należy unikać, bo brakuje danych.
18.8 Czy atomoksetyna uzależnia i czy jest psychotropem
W badaniu możliwości nadużywania z udziałem dorosłych atomoksetyna nie dała wzorca odpowiedzi sugerującego działanie stymulujące lub euforyzujące. W programie badań klinicznych nie opisano też wyraźnych objawów odstawienia.
Status prawny: rozporządzenie z wykazem substancji psychotropowych nie obejmuje atomoksetyny. Wydaje się ją na receptę Rp, a reguła 3 miesięcy od ostatniego badania oraz limit 90 dni, które dotyczą wybranych grup psychotropowych, jej nie obejmują.
18.9 Odstawienie lub zmiana leku: decyzja lekarza
ChPL dopuszcza natychmiastowe przerwanie leczenia, gdy wystąpią istotne działania niepożądane, a w pozostałych przypadkach stopniowe zmniejszanie dawki przez odpowiedni czas. Tempo i sposób ustala lekarz prowadzący. Przy przejściu na inhibitor MAO obowiązuje co najmniej 2-tygodniowa przerwa po odstawieniu atomoksetyny. Samodzielne przerwanie terapii może oznaczać powrót objawów ADHD, dlatego o każdej zmianie decyduje lekarz prowadzący, a decyzja trafia do dokumentacji.
18.10 Nazwy handlowe i zamienniki
W zestawieniu produktów w obrocie z karty faktów atomoksetynę zawierają: Atofab, Atomoksetyna Medice, Auroxetyn, Kamaptin i Konaten. Pacjenci szukają leku także pod nazwą Strattera. Produkty tej samej substancji mogą różnić się postacią, mocą i zakresem wskazań, dlatego zamianę preparatu potwierdza się z lekarzem albo farmaceutą.
18.11 Recepta na kontynuację: tryb rozpatrzenia wniosku
Atomoksetynę włącza specjalista w leczeniu ADHD, więc przez Internet można jedynie przedłużyć terapię już prowadzoną. Ramę prawną wyznacza ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty w art. 42 ust. 2: recepta potrzebna do kontynuacji leczenia może zostać wystawiona bez badania, o ile przemawia za tym stan zdrowia widoczny w dokumentacji medycznej.
W serwisie medirecept wniosek składa się przez formularz z wywiadem. Ocenia go lekarz orzekający, nadzór medyczny sprawuje lek. Damian Wojno (PWZ 3211301), a ewentualne pytania dodatkowe padają na czacie. Lekarz może odmówić, na przykład przy braku dokumentacji albo przy objawach, które wymagają osobistej wizyty. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Jakie dokumenty dołączyć, opisuje karta dokumentacji do wniosku, a sam tryb strona e-recepty psychiatrycznej.
Gdy lekarz uzna wniosek za zasadny, e-recepta trafia do systemu, a pacjent otrzymuje identyfikator dostępowy do realizacji w aptece. Maksymalny okres na wykupienie e-recepty wynosi 365 dni, z wyjątkami: 7 dni dla antybiotyków i 30 dni dla środków odurzających oraz substancji psychotropowych.
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Auroxetyn (URPL)
- Ulotka dla pacjenta Auroxetyn (URPL)
- ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
- ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne
- rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych
02Jak zamówić receptę
- 1 Otwierasz formularz Nazwa leku jest już wpisana: Atomoksetyna. Wystarczy dodać dawkę.
- 2 Odpowiadasz na pytania Podajesz swoje dane i odpowiadasz na kilka pytań o zdrowie. Konto nie jest potrzebne.
- 3 Płacisz Cena: 250 zł. Płacisz BLIK-iem albo kartą po wypełnieniu formularza.
- 4 Lekarz ocenia wniosek Wniosek czyta lekarz z prawem wykonywania zawodu. Może dopytać na czacie, a o recepcie decyduje sam.
- 5 Kod na e-mail Jeśli lekarz wystawi e-receptę, kod przyjdzie na e-mail. W aptece podajesz go razem z numerem PESEL.
O recepcie na Atomoksetyna decyduje lekarz. Płacisz za ocenę wniosku, więc przy odmowie opłata nie wraca.
03Kto stoi za Medirecept
- Lekarz ocenia każdy wniosek Nadzór medyczny: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn), PWZ 3211301.
- Podmiot leczniczy MEDINOW Sp. z o.o., wpis do RPWDL nr 000000307381.
- Kod e-recepty na e-mail Po decyzji lekarza kod przychodzi na e-mail i widać go też w IKP.
- Szybka i bezpieczna płatność Płacisz w kilka sekund BLIK-iem albo kartą. Połączenie jest szyfrowane, a danych karty nie widzimy.
04Pytania i odpowiedzi: Atomoksetyna
W jakim celu lekarz przepisuje atomoksetynę?
Ile tygodni trzeba czekać na efekt atomoksetyny?
Czy atomoksetyna uzależnia i czy to psychotrop?
Atomoksetyna i alkohol: co zapisano w rekordzie ChPL?
Czy po atomoksetynie można przytyć?
Jak bezpiecznie zakończyć leczenie atomoksetyną?
Czy receptę na atomoksetynę można przedłużyć przez Internet?
05Inne leki
- Metylofenidat: Metylofenidat: lek psychostymulujący stosowany w leczeniu ADHD (Rpw, grupa II-P)
- Medikinet / Medikinet CR: Metylofenidat (Rpw, grupa II-P): lek stosowany w leczeniu ADHD
- Elvanse: Lisdeksamfetamina: lek Rpw na ADHD u dzieci powyżej 6 lat i dorosłych
- Escitalopramum: escitalopram - terapia prowadzona przez psychiatrę
- Sertralina: sertralina - terapia prowadzona przez psychiatrę
- Euthyrox: lewotyroksyna - niedoczynność tarczycy
Ta strona opisuje, jak zamówić receptę, i nie zastępuje porady lekarza. O dawce i sposobie stosowania leku decyduje lekarz. Jeśli zagrożone jest życie, dzwoń pod 112.
Proces tworzenia i weryfikacji tekstów opisują nasze wytyczne redakcyjne.
Opracowanie: redakcja Medirecept · Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)