Struktury widoczne dopiero w tej metodzie
Zakres obejmuje to, czego zdjęcie rentgenowskie nie odwzorowuje. Łąkotki, więzadła krzyżowe i poboczne oraz chrząstka stawowa są w tej metodzie dostępne ocenie, a obok nich opisywany bywa obrzęk kości i obecność płynu w jamie stawu.
Z tego wynika pierwsza wskazówka dotycząca kolejności badań: prawidłowy wynik zdjęcia rentgenowskiego nie zamyka sprawy przewlekłego bólu kolana, bo pytanie mogło dotyczyć struktur, których to zdjęcie nie pokazuje. Zakres samego zdjęcia przedstawia strona skierowanie na RTG kolana.
Ocena obrazu należy do radiologa w pracowni, a wnioski wiąże z badaniem klinicznym ortopeda. Pozostałe zakresy tej metody zbiera strona skierowanie na rezonans magnetyczny.
Mechanizm urazu jako pole kluczowe
W sprawach urazowych opis zdarzenia znaczy więcej niż nazwa badania. Lekarz czyta, w jaki sposób doszło do urazu, bo kierunek działającej siły wskazuje, które struktury mogły ucierpieć, a to z kolei wyznacza zakres zlecenia.
Zapis użyteczny jest konkretny: na czym stała noga, w którą stronę nastąpił obrót, czy w chwili zdarzenia był słyszalny trzask i czy obciążenie kończyny było możliwe zaraz po nim. Zapis ograniczony do słowa „skręcenie" pozostawia te pytania otwarte.
Uciekanie i blokowanie stawu: dwa opisy, dwa różne tory
Dwa sformułowania wracają w rejestrze najczęściej i oznaczają różne rzeczy, dlatego warto ich nie mieszać. Uciekanie stawu to wrażenie niestabilności przy obciążeniu; blokowanie to niemożność dokończenia ruchu, zwykle wyprostu.
Każde z nich kieruje uwagę na inną grupę struktur, więc w formularzu lepiej opisać objaw po swojemu niż nazwać go fachowo. Przydatna jest też informacja, czy objaw występuje stale, czy pojawia się napadowo, oraz od kiedy.
- Uczucie uciekania stawu przy schodzeniu ze schodów albo przy zmianie kierunku chodu.
- Zablokowanie w pozycji zgięcia, z brakiem możliwości pełnego wyprostu.
- Obrzęk narastający w godzinach po urazie sportowym.
- Dolegliwość przewlekła utrzymująca się mimo prawidłowego zdjęcia rentgenowskiego.
Badanie z wyboru przy urazie skrętnym
Przy urazie skrętnym metoda ta jest badaniem z wyboru, bo jednocześnie obejmuje łąkotki, więzadła i chrząstkę, czyli struktury, które przy takim mechanizmie bywają uszkodzone razem.
Dla pacjenta ma to skutek praktyczny: nie trzeba składać osobnej sprawy dla każdej struktury. Zakres wpisany do zlecenia dotyczy jednak jednego stawu, więc kolano prawe i lewe to dwa odrębne zakresy, a strona ciała jest w formularzu polem obowiązkowym.
Uprawnienia do zlecenia w obu trybach
Uprawnienia są rozdzielone między ścieżkami i to rozdzielenie decyduje o tym, gdzie dokument da się zrealizować. Poniższe zestawienie porządkuje oba tory; szczegóły w zakresie opieki podstawowej omawia karta lekarz rodzinny a rezonans.
Dokument powstały ze zgłoszenia zdalnego realizuje się w placówce rozliczającej badanie z pacjentem i do świadczenia refundowanego nie uprawnia. Praktykę pracowni wobec zleceń przy tej metodzie rozkłada karta rezonans bez skierowania.
| Tryb realizacji | Kto wystawia zlecenie | Gdzie dokument działa |
|---|---|---|
| Świadczenie finansowane przez Fundusz | lekarz specjalista: poradnia ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, rehabilitacja lecznicza, opieka psychiatryczna | placówka z umową z Funduszem, po zapisie na listę oczekujących |
| Świadczenie finansowane przez Fundusz | lekarz podstawowej opieki zdrowotnej nie kieruje na tę metodę | nie dotyczy |
| Termin rozliczany z pacjentem | lekarz prowadzący sprawę, także w konsultacji zdalnej | placówka rozliczająca badanie z pacjentem |
Adnotacje bezpieczeństwa przed wejściem do aparatu
Badanie odbywa się w silnym polu magnetycznym, dlatego część elementów wszczepionych je wyklucza. Adnotacja należy do formularza, a nie do rozmowy w rejestracji, bo wpływa na samą ocenę zasadności zlecenia.
Przy protokole ze środkiem cieniującym dochodzą pozycje dotyczące nerek. Zakres ankiety wypełnianej w pracowni opisuje karta przygotowanie do rezonansu, a wymogi przy podaniu gadolinu karta rezonans z kontrastem.
| Pozycja zgłaszana w formularzu | Dlaczego ma znaczenie |
|---|---|
| Rozrusznik serca | może wykluczać badanie w polu magnetycznym |
| Implant ślimakowy | może wykluczać badanie w polu magnetycznym |
| Implanty metalowe, w tym po zabiegach ortopedycznych | część z nich może wykluczać badanie |
| Opiłki metalu w ciele | mogą wykluczać badanie |
| Choroby nerek oraz przyjmowanie metforminy | pozycje istotne przy protokole ze środkiem cieniującym |
Rozliczenie i czego cena nie obejmuje
Za rozpatrzenie zgłoszenia pobiera się 69,00 zł; w kwocie tej mieści się ocena formularza i wystawienie dokumentu przy decyzji pozytywnej. Dopłata 29,00 zł dotyczy wyłącznie kolejności rozpatrywania spraw.
Poza ceną pozostaje wszystko, co dzieje się w pracowni: badanie, protokół i opis wyniku. Kwot tych ta karta nie podaje, bo ustala je placówka, a ich składniki zbiera karta rezonans prywatnie: cena. Przy odmowie rozliczenie zamyka się bez zwrotu, bo opłata pokrywa ocenę wniosku.
Dwadzieścia do trzydziestu minut bez ruchu
Przygotowania ten termin nie wymaga: post nie obowiązuje, leków nie odstawia się, pory posiłków pozostają bez zmian. Warunkiem dobrego obrazu jest natomiast nieruchoma pozycja utrzymywana przez około dwadzieścia do trzydziestu minut.
Z tego wynika praktyczna wskazówka: jeżeli ból uniemożliwia leżenie bez ruchu przez taki czas, warto zapisać to w formularzu, bo jest to okoliczność wpływająca na przebieg terminu. Osobom, dla których problemem jest sama przestrzeń aparatu, poświęcona jest karta rezonans otwarty przy klaustrofobii.
Kolano zablokowane po urazie: kolejność postępowania
Zgłoszenie zdalne prowadzi sprawy planowe. Przy objawach wymienionych niżej właściwa jest ocena bezpośrednia, bo oczekiwanie na termin badania obrazowego odkłada postępowanie, które powinno nastąpić wcześniej.
- Staw nagle i znacznie obrzęknięty po urazie, bez możliwości zgięcia ani wyprostu: pilna konsultacja ortopedyczna albo szpitalny oddział ratunkowy.
- Widoczne zniekształcenie okolicy stawu po zdarzeniu: szpitalny oddział ratunkowy.
- Brak możliwości obciążenia kończyny zaraz po urazie: szpitalny oddział ratunkowy, nie zgłoszenie zdalne.
Pozycje formularza w sprawie kolana
Komplet przygotowany przed rejestracją zamyka ją w jednym podejściu. W sprawach urazowych najwięcej znaczy opis zdarzenia, a w sprawach przewlekłych dokumentacja wcześniejszych badań.
- Numer PESEL oraz adres poczty elektronicznej.
- Strona ciała: kolano prawe albo lewe.
- Data urazu i opis mechanizmu zdarzenia.
- Czy staw ucieka, czy się blokuje, i od kiedy.
- Opisy wcześniejszych badań tej okolicy wraz z datami.
- Elementy wszczepione oraz opiłki metalu w ciele.
- Choroby nerek, przyjmowanie metforminy, rozpoznane uczulenia.
- Leki przyjmowane regularnie oraz cel badania.
Otwarcie formularza w sprawie badania kolana w polu magnetycznym
Sprawę rejestruje formularz zgłoszenia na badanie w polu magnetycznym. Rozpatruje ją lekarz z prawem wykonywania zawodu, a opłata wniesiona przy rejestracji nie przesądza wyniku oceny.
Przy decyzji pozytywnej kod przychodzi e-mailem i pozostaje widoczny na Internetowym Koncie Pacjenta pod adresem pacjent.gov.pl. Pozostałe rodzaje zleceń prowadzi wykaz skierowań, a jak długo dokument pozostaje przydatny, mówi karta ważność skierowania na rezonans.
Skierowanie na badanie kosztuje 69,00 zł. O wystawieniu dokumentu decyduje lekarz. Zgłoś sprawę o badanie kolana.