1. Najważniejsze w skrócie
- Których leków to dotyczy: leków ze środkami odurzającymi grup I-N i II-N, substancjami psychotropowymi grup II-P, III-P i IV-P oraz prekursorami kategorii 1. Do grupy IV-P należą m.in. benzodiazepiny i leki nasenne zolpidem oraz zopiklon.
- Sprawdzenie historii: przed wystawieniem recepty lekarz sprawdza w systemie e-zdrowie albo w wywiadzie, czy wcześniej przepisane i wydane leki nie wystarczą do dalszego leczenia (§ 7 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia o środkach odurzających).
- Bez badania: receptę na kontynuację leczenia bez badania lekarz wystawi tylko wtedy, gdy od ostatniego zbadania minęły najwyżej 3 miesiące (§ 7 ust. 2b).
- Osobiste badanie: fentanyl, morfinę, oksykodon oraz ziele, wyciągi i żywicę konopi lekarz przepisze tylko po osobistym zbadaniu pacjenta (§ 7 ust. 2a pkt 2).
- Ilość: przy grupach I-N i II-P lekarz przepisze lek najwyżej na 90 dni stosowania, także w maksymalnie 3 receptach na kolejne okresy (§ 7 ust. 1 i 2).
- Ważność: 30 dni od daty wystawienia (art. 96a ust. 7 pkt 4 Prawa farmaceutycznego).
- Rp czy Rpw: grupy I-N i II-P wymagają recepty specjalnie oznakowanej (Rpw), a grupy II-N, III-P i IV-P, w tym benzodiazepiny, wydaje się na zwykłą receptę Rp (art. 41 ust. 2 i 4 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).
2. Których leków dotyczą te zasady
Zasady obejmują leki z substancjami z urzędowego wykazu środków odurzających i substancji psychotropowych, który ogłasza Minister Zdrowia (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1139, ze zmianami). O tym, czy lek do nich należy, decyduje substancja czynna, a nie nazwa handlowa ani to, jak silnie lek działa. Substancję czynną znajdziesz na opakowaniu i w ulotce.
- Grupa IV-P: m.in. benzodiazepiny, takie jak alprazolam, bromazepam, diazepam, klonazepam, lorazepam i oksazepam, oraz leki nasenne zaleplon, zolpidem, zopiklon i eszopiklon.
- Grupa II-P: m.in. metylofenidat, stosowany w leczeniu ADHD.
- Grupa I-N: m.in. morfina, fentanyl i oksykodon, czyli silne leki przeciwbólowe.
Leków przeciwdepresyjnych z grupy SSRI, na przykład sertraliny czy escitalopramu, w tym wykazie nie ma. Lekarz przepisuje je na zwykłych zasadach.
3. Co lekarz sprawdza przed wystawieniem recepty
Lekarz sprawdza w systemie e-zdrowie, jakie leki z tych grup ci przepisano i jakie wydano w aptece, albo pyta cię o to w wywiadzie. Receptę wystawia dopiero wtedy, gdy z tego wynika, że dotychczasowe leki nie wystarczą do prawidłowego leczenia. Przebieg tej weryfikacji opisuje w twojej dokumentacji medycznej (§ 7 ust. 2a pkt 1 i § 8 ust. 2 rozporządzenia o środkach odurzających).
Lekarz spoza twojej przychodni POZ widzi w systemie tylko recepty, które sam ci wystawił. Pełną historię recept możesz mu udostępnić na Internetowym Koncie Pacjenta: po upoważnieniu kodem SMS ma do niej wgląd przez 24 godziny.
4. Recepta bez badania i zasada 3 miesięcy
Ustawa o zawodach lekarza pozwala ocenić stan zdrowia po osobistym zbadaniu pacjenta albo po zbadaniu go za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności (art. 42 ust. 1). Pozwala też wystawić receptę bez badania, jeśli jest potrzebna do kontynuacji leczenia i uzasadnia ją stan zdrowia opisany w dokumentacji medycznej (art. 42 ust. 2).
Przy lekach z omawianych grup taka recepta bez badania jest możliwa tylko wtedy, gdy od ostatniego zbadania pacjenta minęły najwyżej 3 miesiące. Lekarz zapisuje to w dokumentacji (§ 7 ust. 2b i § 8 ust. 2). Przepis nie określa, kto i w jakiej formie ma przeprowadzić to badanie, dlatego warto znać datę ostatniej wizyty u lekarza prowadzącego.
Weryfikacji historii i zasady 3 miesięcy nie stosuje się do lekarza, który leczy cię w ramach umowy z NFZ na podstawową opiekę zdrowotną, z wyłączeniem nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej (§ 7 ust. 2c).
5. Leki, których nie przepisze się na teleporadzie
Od 7 listopada 2024 r. fentanyl, morfinę, oksykodon, ziele konopi innych niż włókniste wraz z wyciągami i nalewkami oraz żywicę konopi lekarz przepisuje dopiero po osobistym zbadaniu pacjenta (§ 7 ust. 2a pkt 2 i załącznik nr 2 do rozporządzenia). Rzecznik Praw Pacjenta wyjaśnia, że takiej recepty nie da się wystawić na teleporadzie.
Wyjątkiem jest lekarz POZ z umową z NFZ, który kontynuuje leczenie takim lekiem (§ 7 ust. 2d). W serwisie, który prowadzi konsultacje wyłącznie na odległość, także w medirecept, recepty na te leki więc nie dostaniesz.
6. Ile leku na jednej recepcie i jak długo jest ważna
- Na jednej recepcie może być tylko jeden lek ze środkiem odurzającym albo substancją psychotropową i żadnych innych leków (§ 6 ust. 2).
- Przy grupach I-N i II-P, na przykład oksykodonie czy metylofenidacie, lekarz przepisze lek najwyżej na 90 dni stosowania, także w maksymalnie 3 receptach na kolejne okresy (§ 7 ust. 1 i 2).
- Recepta jest ważna 30 dni od daty wystawienia (art. 96a ust. 7 pkt 4 Prawa farmaceutycznego). Liczy się data wystawienia.
- Recepta na te leki jest co do zasady wyłącznie elektroniczna (art. 95b ust. 1a Prawa farmaceutycznego). Papierową lekarz wystawia tylko w sytuacjach wyjątkowych, na przykład gdy nie ma dostępu do systemu (art. 95b ust. 2).
7. Rp czy Rpw: co oznacza kategoria na opakowaniu
Leki z grup I-N i II-P apteka wydaje na podstawie recepty specjalnie oznakowanej (art. 41 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). Na opakowaniu mają kategorię Rpw, czyli „wydawane z przepisu lekarza, zawierające środki odurzające lub substancje psychotropowe” (art. 23a ust. 1 pkt 4 Prawa farmaceutycznego).
Leki z grup II-N, III-P i IV-P apteka wydaje na zwykłą receptę (art. 41 ust. 4). Dlatego benzodiazepiny i zolpidem mają na opakowaniu kategorię Rp, a mimo to obowiązują przy nich opisane wyżej zasady sprawdzania historii i 3 miesięcy.
8. Jak to wygląda w medirecept
Recepty psychiatryczne wystawiamy wyłącznie w ramach kontynuacji leczenia, które wcześniej rozpoczął lekarz. W formularzu podajesz lek i opisujesz dotychczasowe leczenie, a lekarzowi udostępniasz wgląd w Internetowe Konto Pacjenta, żeby sprawdził wcześniejsze recepty. Nowego leczenia ani zmiany leku lub dawki nie zaczniesz online.
Lekarz może wystawić receptę, dopytać cię na czacie albo odmówić z uzasadnieniem, na przykład gdy historia leczenia budzi wątpliwości. Płacisz za ocenę wniosku, a nie za receptę, dlatego przy odmowie opłata nie podlega zwrotowi. Gdy lekarz o coś dopyta, masz 48 godzin na odpowiedź i dostajesz przypomnienie. Pełny zwrot dostajesz, jeśli zrezygnujesz, zanim lekarz zacznie ocenę, albo gdy usługa nie zostanie wykonana z naszej winy.
Jak przebiega sama konsultacja psychiatryczna na odległość i kiedy nie wystarcza, opisuje karta o zasadach teleporady psychiatrycznej.
9. Nie przerywaj leczenia na własną rękę
Nagłe odstawienie części tych leków, na przykład benzodiazepin, może wywołać objawy odstawienne. Dawkę zmniejsza się stopniowo i tylko w porozumieniu z lekarzem prowadzącym. Kolejną receptę zamów z wyprzedzeniem, zanim skończy się zapas leku.
Przy myślach samobójczych, bardzo silnym lęku albo nagłym pogorszeniu stanu dzwoń pod 112 albo skorzystaj z bezpłatnych, całodobowych numerów: 800 70 2222 (Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym) i 116 123 (Kryzysowy Telefon Zaufania dla dorosłych).
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 września 2006 r. w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje, tekst jednolity (Dz.U. 2025 poz. 1678)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 lipca 2023 r. zmieniające to rozporządzenie (Dz.U. 2023 poz. 1368)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2024 r. zmieniające to rozporządzenie (Dz.U. 2024 poz. 1600)
- Prawo farmaceutyczne (ustawa z dnia 6 września 2001 r.), tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 612)
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, tekst jednolity (Dz.U. 2023 poz. 1939)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych, tekst jednolity (Dz.U. 2024 poz. 1139)
- Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 37)
- Preparaty o działaniu uzależniającym tylko po osobistym zbadaniu pacjenta przez lekarza (Rzecznik Praw Pacjenta)
- Nowe zasady dla recept na psychotropy (pacjent.gov.pl)
Psychiatria kosztuje 250,00 zł. O wystawieniu dokumentu decyduje lekarz. Przejdź do formularza.