Zaloguj Zamów

Medirecept · Czytelnia

Leki

Leki psychotropowe na receptę: zasady wystawiania i realizacji

Receptę na lek z substancją psychotropową albo środkiem odurzającym, na przykład benzodiazepinę, zolpidem czy metylofenidat, lekarz wystawia dopiero po sprawdzeniu, jakie takie leki już ci przepisano i wydano. Bez badania, w ramach kontynuacji leczenia, może ją wystawić tylko wtedy, gdy od ostatniego zbadania minęły najwyżej 3 miesiące. Fentanyl, morfinę, oksykodon i konopie medyczne przepisze wyłącznie po osobistym zbadaniu, więc nie na teleporadzie. Recepta jest ważna 30 dni od wystawienia.

Opracowanie: redakcja Medirecept · Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301) Publikacja: 2026-08-11 Aktualizacja: 2026-10-22 Czytanie: 6 min

1. Najważniejsze w skrócie

  • Których leków to dotyczy: leków ze środkami odurzającymi grup I-N i II-N, substancjami psychotropowymi grup II-P, III-P i IV-P oraz prekursorami kategorii 1. Do grupy IV-P należą m.in. benzodiazepiny i leki nasenne zolpidem oraz zopiklon.
  • Sprawdzenie historii: przed wystawieniem recepty lekarz sprawdza w systemie e-zdrowie albo w wywiadzie, czy wcześniej przepisane i wydane leki nie wystarczą do dalszego leczenia (§ 7 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia o środkach odurzających).
  • Bez badania: receptę na kontynuację leczenia bez badania lekarz wystawi tylko wtedy, gdy od ostatniego zbadania minęły najwyżej 3 miesiące (§ 7 ust. 2b).
  • Osobiste badanie: fentanyl, morfinę, oksykodon oraz ziele, wyciągi i żywicę konopi lekarz przepisze tylko po osobistym zbadaniu pacjenta (§ 7 ust. 2a pkt 2).
  • Ilość: przy grupach I-N i II-P lekarz przepisze lek najwyżej na 90 dni stosowania, także w maksymalnie 3 receptach na kolejne okresy (§ 7 ust. 1 i 2).
  • Ważność: 30 dni od daty wystawienia (art. 96a ust. 7 pkt 4 Prawa farmaceutycznego).
  • Rp czy Rpw: grupy I-N i II-P wymagają recepty specjalnie oznakowanej (Rpw), a grupy II-N, III-P i IV-P, w tym benzodiazepiny, wydaje się na zwykłą receptę Rp (art. 41 ust. 2 i 4 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).

2. Których leków dotyczą te zasady

Zasady obejmują leki z substancjami z urzędowego wykazu środków odurzających i substancji psychotropowych, który ogłasza Minister Zdrowia (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1139, ze zmianami). O tym, czy lek do nich należy, decyduje substancja czynna, a nie nazwa handlowa ani to, jak silnie lek działa. Substancję czynną znajdziesz na opakowaniu i w ulotce.

  • Grupa IV-P: m.in. benzodiazepiny, takie jak alprazolam, bromazepam, diazepam, klonazepam, lorazepam i oksazepam, oraz leki nasenne zaleplon, zolpidem, zopiklon i eszopiklon.
  • Grupa II-P: m.in. metylofenidat, stosowany w leczeniu ADHD.
  • Grupa I-N: m.in. morfina, fentanyl i oksykodon, czyli silne leki przeciwbólowe.

Leków przeciwdepresyjnych z grupy SSRI, na przykład sertraliny czy escitalopramu, w tym wykazie nie ma. Lekarz przepisuje je na zwykłych zasadach.

3. Co lekarz sprawdza przed wystawieniem recepty

Lekarz sprawdza w systemie e-zdrowie, jakie leki z tych grup ci przepisano i jakie wydano w aptece, albo pyta cię o to w wywiadzie. Receptę wystawia dopiero wtedy, gdy z tego wynika, że dotychczasowe leki nie wystarczą do prawidłowego leczenia. Przebieg tej weryfikacji opisuje w twojej dokumentacji medycznej (§ 7 ust. 2a pkt 1 i § 8 ust. 2 rozporządzenia o środkach odurzających).

Lekarz spoza twojej przychodni POZ widzi w systemie tylko recepty, które sam ci wystawił. Pełną historię recept możesz mu udostępnić na Internetowym Koncie Pacjenta: po upoważnieniu kodem SMS ma do niej wgląd przez 24 godziny.

4. Recepta bez badania i zasada 3 miesięcy

Ustawa o zawodach lekarza pozwala ocenić stan zdrowia po osobistym zbadaniu pacjenta albo po zbadaniu go za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności (art. 42 ust. 1). Pozwala też wystawić receptę bez badania, jeśli jest potrzebna do kontynuacji leczenia i uzasadnia ją stan zdrowia opisany w dokumentacji medycznej (art. 42 ust. 2).

Przy lekach z omawianych grup taka recepta bez badania jest możliwa tylko wtedy, gdy od ostatniego zbadania pacjenta minęły najwyżej 3 miesiące. Lekarz zapisuje to w dokumentacji (§ 7 ust. 2b i § 8 ust. 2). Przepis nie określa, kto i w jakiej formie ma przeprowadzić to badanie, dlatego warto znać datę ostatniej wizyty u lekarza prowadzącego.

Weryfikacji historii i zasady 3 miesięcy nie stosuje się do lekarza, który leczy cię w ramach umowy z NFZ na podstawową opiekę zdrowotną, z wyłączeniem nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej (§ 7 ust. 2c).

5. Leki, których nie przepisze się na teleporadzie

Od 7 listopada 2024 r. fentanyl, morfinę, oksykodon, ziele konopi innych niż włókniste wraz z wyciągami i nalewkami oraz żywicę konopi lekarz przepisuje dopiero po osobistym zbadaniu pacjenta (§ 7 ust. 2a pkt 2 i załącznik nr 2 do rozporządzenia). Rzecznik Praw Pacjenta wyjaśnia, że takiej recepty nie da się wystawić na teleporadzie.

Wyjątkiem jest lekarz POZ z umową z NFZ, który kontynuuje leczenie takim lekiem (§ 7 ust. 2d). W serwisie, który prowadzi konsultacje wyłącznie na odległość, także w medirecept, recepty na te leki więc nie dostaniesz.

6. Ile leku na jednej recepcie i jak długo jest ważna

  • Na jednej recepcie może być tylko jeden lek ze środkiem odurzającym albo substancją psychotropową i żadnych innych leków (§ 6 ust. 2).
  • Przy grupach I-N i II-P, na przykład oksykodonie czy metylofenidacie, lekarz przepisze lek najwyżej na 90 dni stosowania, także w maksymalnie 3 receptach na kolejne okresy (§ 7 ust. 1 i 2).
  • Recepta jest ważna 30 dni od daty wystawienia (art. 96a ust. 7 pkt 4 Prawa farmaceutycznego). Liczy się data wystawienia.
  • Recepta na te leki jest co do zasady wyłącznie elektroniczna (art. 95b ust. 1a Prawa farmaceutycznego). Papierową lekarz wystawia tylko w sytuacjach wyjątkowych, na przykład gdy nie ma dostępu do systemu (art. 95b ust. 2).

7. Rp czy Rpw: co oznacza kategoria na opakowaniu

Leki z grup I-N i II-P apteka wydaje na podstawie recepty specjalnie oznakowanej (art. 41 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). Na opakowaniu mają kategorię Rpw, czyli „wydawane z przepisu lekarza, zawierające środki odurzające lub substancje psychotropowe” (art. 23a ust. 1 pkt 4 Prawa farmaceutycznego).

Leki z grup II-N, III-P i IV-P apteka wydaje na zwykłą receptę (art. 41 ust. 4). Dlatego benzodiazepiny i zolpidem mają na opakowaniu kategorię Rp, a mimo to obowiązują przy nich opisane wyżej zasady sprawdzania historii i 3 miesięcy.

8. Jak to wygląda w medirecept

Recepty psychiatryczne wystawiamy wyłącznie w ramach kontynuacji leczenia, które wcześniej rozpoczął lekarz. W formularzu podajesz lek i opisujesz dotychczasowe leczenie, a lekarzowi udostępniasz wgląd w Internetowe Konto Pacjenta, żeby sprawdził wcześniejsze recepty. Nowego leczenia ani zmiany leku lub dawki nie zaczniesz online.

Lekarz może wystawić receptę, dopytać cię na czacie albo odmówić z uzasadnieniem, na przykład gdy historia leczenia budzi wątpliwości. Płacisz za ocenę wniosku, a nie za receptę, dlatego przy odmowie opłata nie podlega zwrotowi. Gdy lekarz o coś dopyta, masz 48 godzin na odpowiedź i dostajesz przypomnienie. Pełny zwrot dostajesz, jeśli zrezygnujesz, zanim lekarz zacznie ocenę, albo gdy usługa nie zostanie wykonana z naszej winy.

Jak przebiega sama konsultacja psychiatryczna na odległość i kiedy nie wystarcza, opisuje karta o zasadach teleporady psychiatrycznej.

9. Nie przerywaj leczenia na własną rękę

Nagłe odstawienie części tych leków, na przykład benzodiazepin, może wywołać objawy odstawienne. Dawkę zmniejsza się stopniowo i tylko w porozumieniu z lekarzem prowadzącym. Kolejną receptę zamów z wyprzedzeniem, zanim skończy się zapas leku.

Przy myślach samobójczych, bardzo silnym lęku albo nagłym pogorszeniu stanu dzwoń pod 112 albo skorzystaj z bezpłatnych, całodobowych numerów: 800 70 2222 (Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym) i 116 123 (Kryzysowy Telefon Zaufania dla dorosłych).

Źródła

Psychiatria kosztuje 250,00 zł. O wystawieniu dokumentu decyduje lekarz. Przejdź do formularza.

01Pytania i odpowiedzi

Czy lekarz online może przepisać benzodiazepiny albo zolpidem?

Może, jeśli sprawdzi w systemie albo w wywiadzie, że dotychczasowe leki nie wystarczą, a do tego zbada cię osobiście lub na odległość albo, przy kontynuacji bez badania, od ostatniego zbadania minęły najwyżej 3 miesiące. W medirecept takie recepty wystawiamy tylko w ramach kontynuacji leczenia.

Na czym polega zasada 3 miesięcy?

Receptę na lek z substancją psychotropową albo środkiem odurzającym lekarz może wystawić bez badania, na kontynuację leczenia, tylko wtedy, gdy od ostatniego zbadania pacjenta minęły najwyżej 3 miesiące (§ 7 ust. 2b rozporządzenia o środkach odurzających). Nie dotyczy to lekarza POZ z umową z NFZ.

Czy na teleporadzie dostanę receptę na oksykodon, morfinę albo medyczną marihuanę?

Nie. Od 7 listopada 2024 r. fentanyl, morfinę, oksykodon oraz ziele, wyciągi i żywicę konopi lekarz przepisuje tylko po osobistym zbadaniu. Wyjątkiem jest lekarz POZ z umową z NFZ, który kontynuuje takie leczenie.

Ile dni jest ważna recepta na lek psychotropowy?

30 dni od daty wystawienia (art. 96a ust. 7 pkt 4 Prawa farmaceutycznego). Przy lekach z grup I-N i II-P lekarz może przepisać najwyżej ilość na 90 dni stosowania, także w maksymalnie 3 receptach na kolejne okresy.

Dlaczego benzodiazepiny są na receptę Rp, a metylofenidat na Rpw?

Benzodiazepiny należą do grupy IV-P, a leki z grup II-N, III-P i IV-P apteka wydaje na zwykłą receptę. Metylofenidat należy do grupy II-P, a leki z grup I-N i II-P wymagają recepty specjalnie oznakowanej, czyli kategorii Rpw (art. 41 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).

Dlaczego lekarz prosi o wgląd w moje Internetowe Konto Pacjenta?

Przed wystawieniem recepty na te leki musi sprawdzić, jakie leki z tych grup już ci przepisano i wydano. Lekarz spoza twojej przychodni POZ widzi w systemie tylko recepty, które sam wystawił, więc pełną historię udostępniasz mu na koncie pacjenta.

Czy mogę odstawić lek, gdy czuję się lepiej?

Nie rób tego bez lekarza. Nagłe odstawienie części tych leków, na przykład benzodiazepin, może wywołać objawy odstawienne, dlatego dawkę zmniejsza się stopniowo i w porozumieniu z lekarzem prowadzącym.

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. O rozpoznaniu i leczeniu decyduje lekarz, który zna twój stan zdrowia. Jeśli zagrożone jest życie, dzwoń pod 112.

Proces tworzenia i weryfikacji tekstów opisują nasze wytyczne redakcyjne.