Odpowiedź krótka: rano i na czczo, z wodą niegazowaną
Dwie reguły wyczerpują większość przypadków. Pierwsza dotyczy pory: pobranie wykonuje się rano. Druga długości postu: od ośmiu do dwunastu godzin przed pobraniem, licząc od ostatniego posiłku.
Woda niegazowana jest w tym czasie dozwolona i nie znosi stanu na czczo. To rozróżnienie bywa źródłem nieporozumień, bo potocznie „na czczo" rozumie się jako powstrzymanie się także od picia.
Które oznaczenia wymagają postu bezwzględnie
Nie wszystkie pozycje reagują na posiłek jednakowo, więc warto wiedzieć, których post dotyczy w sposób istotny. Glukoza, lipidogram i insulina należą do tej grupy i w ich przypadku warunek traktuje się jako bezwzględny.
Dla morfologii oraz oznaczenia TSH post często nie jest konieczny, choć laboratoria i tak go zalecają. Powód jest praktyczny: jedno pobranie obejmuje zwykle kilka pozycji naraz, a wystarczy, by jedna z nich wymagała postu, aby warunek objął cały zestaw. Zakresy paneli przedstawia strona skierowanie na badania krwi.
| Oznaczenie | Czy post ma znaczenie istotne |
|---|---|
| Glukoza | tak, warunek traktowany jako bezwzględny |
| Lipidogram | tak, warunek traktowany jako bezwzględny |
| Insulina | tak, warunek traktowany jako bezwzględny |
| Morfologia krwi | często nie, lecz laboratoria post zalecają |
| TSH | często nie, lecz laboratoria post zalecają |
Woda tak, kawa nie: granica w praktyce
Granica nie przebiega między jedzeniem a piciem, lecz między tym, co pozostaje obojętne dla oznaczenia, a tym, co może je zmienić. Woda niegazowana jest obojętna; kawa, także bez dodatków, oraz napoje słodzone już nie.
Do tej samej grupy należą guma do żucia i papierosy, mimo że żadne z nich nie jest posiłkiem. Każda z tych rzeczy może zafałszować wynik, czyli sprawić, że liczba w opisie nie będzie odpowiadać stanowi badanego.
- Woda niegazowana: dozwolona, nie znosi stanu na czczo.
- Kawa, również bez cukru i mleka: odradzana przed pobraniem.
- Napoje słodzone: odradzane przed pobraniem.
- Guma do żucia: odradzana, choć nie jest posiłkiem.
- Papierosy: odradzane przed pobraniem.
Leki przyjmowane na stałe: decyzja należy do lekarza
Leków przyjmowanych regularnie nie odstawia się samodzielnie przed pobraniem. Decyzja w tej sprawie należy do lekarza prowadzącego, bo przerwa w przyjmowaniu bywa dla pacjenta istotniejsza niż wpływ leku na pojedyncze oznaczenie.
Właściwym krokiem jest wpisanie listy przyjmowanych leków do formularza zgłoszenia oraz zapytanie lekarza, czy w dniu pobrania coś się w niej zmienia. Lista pozwala też dobrać zakres oznaczeń do prowadzonego leczenia.
Suplementy, które potrafią zmienić wynik
Osobno od leków na receptę wymienia się suplementy, bo bywają przyjmowane bez wiedzy lekarza i bez uznania ich za leczenie. Biotyna, żelazo oraz witamina B12 należą do tych, które potrafią zmienić wyniki oznaczeń.
Reguła postępowania jest tu taka sama jak przy lekach stałych: odstawienie uzgadnia się z lekarzem, a nie podejmuje samodzielnie. Do formularza wpisuje się suplementy razem z pozostałymi przyjmowanymi lekami, bo dla doboru zakresu liczy się jedno i drugie.
Doba przed pobraniem: wysiłek i alkohol
Przygotowanie nie kończy się na poście liczonym w godzinach. Dzień przed pobraniem odradza się intensywny wysiłek fizyczny oraz alkohol, bo oba mogą wpłynąć na wynik.
Praktyczny wniosek dotyczy planowania terminu: pobranie warto wyznaczyć na dzień, w którym poprzedzająca doba będzie zwyczajna. Przełożenie terminu o jeden dzień bywa prostsze niż tłumaczenie rozbieżności w opisie wyniku.
Infekcja w dniu pobrania: co zgłosić
Jeżeli w dniu pobrania występują objawy infekcji, warto powiedzieć o tym przy rejestracji oraz lekarzowi, który zlecił oznaczenia. Ta karta nie wyjaśnia, czy termin trzeba przełożyć; decyduje o tym lekarz prowadzący sprawę, znając jej cel.
Rozróżnienie ma znaczenie przy kontroli leczenia, gdzie liczy się porównywalność kolejnych wyników. Zakres oznaczeń prowadzonych w kontroli gospodarki węglowodanowej przedstawia strona skierowanie na HbA1c i glukozę, a profil lipidowy strona skierowanie na lipidogram.
Zlecenie z doborem zakresu oznaczeń
Jeżeli zakres ma dobrać lekarz, a nie pacjent z oferty laboratorium, sprawę prowadzi strona skierowanie na badania krwi; formularz otwiera formularz zgłoszenia na oznaczenia laboratoryjne. Rozpatrzenie kosztuje 69,00 zł i należy do lekarza z prawem wykonywania zawodu.
Przy odmowie wniesiona kwota nie podlega zwrotowi, ponieważ dotyczy oceny wniosku. Najczęściej zlecany wykaz pozycji przedstawia strona skierowanie na morfologię krwi, a pozostałe zlecenia wykaz skierowań.
Skierowanie na badanie kosztuje 69,00 zł. O wystawieniu dokumentu decyduje lekarz. Złóż zgłoszenie o skierowanie na badania krwi.