Karta 21: paroksetyna - rekord leku z grupy SSRI, działanie i kontynuacja recepty
Paroksetyna jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), któremu Charakterystyka Produktu Leczniczego przypisuje sześć wskazań: depresję, OCD, zaburzenie paniczne, fobię społeczną, lęk uogólniony oraz PTSD. Kategoria wydania to recepta zwykła (Rp). W leczeniu depresji pierwsze efekty odnotowuje się zazwyczaj po siedmiu dniach, a wyraźne od drugiego tygodnia. Rekord poniżej zbiera dane z Charakterystyki Produktu Leczniczego.
01Najważniejsze informacje
| Nazwa | Paroksetyna |
|---|---|
| Substancja czynna | Paroxetinum |
| Kategoria wydawania | Rp |
| Rodzaj leku | Selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) |
| Usługa | Psychiatria |
| Data publikacji | 2026-11-14 |
21.1 Rekord substancji: co to jest paroksetyna
Paroksetyna należy do leków z grupy SSRI (kod ATC N06AB05). Poniższy rekord zestawia dane identyfikacyjne z karty faktów opartej na rejestrze produktów leczniczych.
| Pole rekordu | Wartość |
|---|---|
| Substancja czynna | Paroksetyna (Paroxetinum), kod ATC N06AB05 |
| Kategoria wydania | Paroksetyna jest wydawana na receptę zwykłą (Rp), zarówno w tabletkach, jak i w tabletkach powlekanych |
| Status na wykazie substancji psychotropowych | Paroksetyny nie ujęto w wykazie substancji psychotropowych |
| Postaci i moce w obrocie | Paroksetyna występuje w tabletkach 20 mg oraz w tabletkach powlekanych 20 mg i 40 mg |
| Produkt referencyjny karty | Dane o paroksetynie pochodzą z ChPL produktu Rexetin w postaci tabletek powlekanych |
21.2 Na co jest paroksetyna: sześć wskazań z ChPL
Charakterystyka wymienia leczenie następujących zaburzeń u dorosłych:
- ciężkiego epizodu depresji;
- zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD);
- zaburzenia panicznego, czyli lęku z napadami, niezależnie od współwystępowania agorafobii;
- fobii społecznej;
- zaburzenia lękowego uogólnionego;
- Zaburzenia stresowego pourazowego (PTSD).
21.3 Jak działa paroksetyna i kiedy widać poprawę
Mechanizm działania polega na silnym, wybiórczym blokowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny przez komórki nerwowe mózgu. Według ChPL to właśnie ten mechanizm odpowiada za działanie przeciwdepresyjne i przeciwlękowe. Do innych receptorów ma niewielkie powinowactwo, a w badaniach nie zaburzała funkcji psychomotorycznych.
Przy depresji pierwsze oznaki poprawy pojawiają się na ogół po upływie tygodnia, wyraźniejsze zaś od drugiego tygodnia terapii. Skuteczność leczenia lekarz weryfikuje po 3-4 tygodniach przyjmowania. ChPL zaznacza, że depresję leczy się dostatecznie długo, co najmniej 6 miesięcy, a w OCD i zaburzeniu panicznym okres ten może trwać kilka miesięcy lub dłużej. Dawkę ustala lekarz, a tabletkę przyjmuje się raz na dobę, rano, z posiłkiem.
Czy paroksetyna jest skuteczna w dłuższym czasie? ChPL przytacza badanie trwające 52 tygodnie, w którym nawrót depresji wystąpił u 12% pacjentów przyjmujących paroksetynę wobec 28% w grupie placebo. Dla zaburzenia panicznego badanie 24-tygodniowe wykazało nawroty u 5% pacjentów na paroksetynie i u 30% na placebo. Długotrwałej skuteczności w fobii społecznej, lęku uogólnionym i PTSD charakterystyka nie uznaje za wystarczająco udowodnioną.
21.4 Ostrzeżenie dotyczące pierwszych tygodni leczenia
W pierwszych tygodniach terapii oraz po każdej korekcie dawki możliwe jest przejściowe nasilenie lęku, niepokoju i myśli samobójczych. Zagrożenie dotyczy przede wszystkim osób przed 25. rokiem życia; zbiorcza analiza badań w grupie 18-24 lata wykazała zachowania samobójcze u 2,19% pacjentów otrzymujących paroksetynę i u 0,92% otrzymujących placebo. Wystąpienie takich objawów wymaga niezwłocznego kontaktu z lekarzem, a w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia należy dzwonić na numer 112.
ChPL opisuje też akatyzję, czyli poczucie wewnętrznego niepokoju z niemożnością spokojnego siedzenia, najczęściej w pierwszych tygodniach. Bliscy mogą pomóc, zwracając uwagę na nietypowe zmiany zachowania. U osób poniżej 18 lat paroksetyny nie należy stosować.
21.5 Skutki uboczne paroksetyny w tabeli 4.8
Do kategorii bardzo częstych, obejmującej co najmniej jednego pacjenta na dziesięciu, tabela zalicza nudności oraz zaburzenia seksualne. Część działań niepożądanych słabnie w miarę trwania leczenia. Do częstych ChPL zalicza:
- senność, bezsenność, pobudzenie i nietypowe marzenia senne;
- zawroty i ból głowy, drżenie, zaburzenia koncentracji;
- niewyraźne widzenie i ziewanie;
- dolegliwości przewodu pokarmowego (zaparcia, biegunkę, wymioty) oraz suchość w ustach;
- nadmierne pocenie się i osłabienie;
- Zmniejszenie apetytu, zwiększenie stężenia cholesterolu i zwiększenie masy ciała.
21.6 Rzadsze zdarzenia odnotowane w ChPL
W ChPL odnotowano przypadki zaburzeń seksualnych trwających długo, także po zakończeniu przyjmowania leku z grupy SSRI. Leki tej grupy mogą też sprzyjać krwawieniom, zwłaszcza skóry i błon śluzowych, oraz zwiększać ryzyko krwotoku poporodowego. U osób starszych rzadko występuje hiponatremia, czyli obniżenie stężenia sodu we krwi. Napady drgawkowe dotyczą mniej niż 0,1% leczonych i są powodem do odstawienia leku. Każdy z tych objawów zgłasza się lekarzowi prowadzącemu.
21.7 Przeciwwskazania i interakcje w rekordzie
Jako przeciwwskazane ChPL wymienia podawanie paroksetyny razem z inhibitorami MAO, tiorydazyną lub pimozydem. Leczenie można zacząć po 2 tygodniach od odstawienia nieodwracalnego inhibitora MAO albo co najmniej 24 godziny po odwracalnym, takim jak moklobemid. Inhibitor MAO można włączyć dopiero po upływie minimum tygodnia od zakończenia przyjmowania paroksetyny.
Ryzyko zespołu serotoninowego rośnie przy innych lekach serotoninergicznych: tryptanach, tramadolu i innych opioidach, licie oraz zielu dziurawca. Paroksetyny nie należy podawać razem z prekursorami serotoniny (np. L-tryptofanem). Paroksetyna silnie hamuje enzym CYP2D6, przez co podnosi stężenie między innymi atomoksetyny, rysperydonu, metoprololu i części trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych. Z tamoksyfenem należy jej unikać. Leki przeciwzakrzepowe, NLPZ i kwas acetylosalicylowy zwiększają ryzyko krwawień.
ChPL wymaga też ostrożności przy padaczce, jaskrze z wąskim kątem, wydłużonym odstępie QT i cukrzycy. Fazę maniakalną traktuje się jako powód do przerwania leczenia.
21.8 Paroksetyna a alkohol, prowadzenie auta, ciąża i karmienie
Alkohol. ChPL zaleca unikanie alkoholu w trakcie leczenia. Paroksetyna nie nasila zaburzeń sprawności wywołanych alkoholem, ale jednoczesne stosowanie nie jest zalecane.
Prowadzenie pojazdów. Paroksetyna nie pogarsza sprawności poznawczej ani psychomotorycznej, jednak ChPL, podobnie jak dla wszystkich leków psychoaktywnych, zaleca kierowcom zachowanie ostrożności.
Ciąża. Część badań łączy przyjmowanie leku w I trymestrze z częstszymi wadami serca u dziecka: odsetek nie przekracza 2 na 100 urodzeń, przy około 1 na 100 w całej populacji. Leki SSRI przyjmowane w zaawansowanej ciąży podnoszą ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodka do około 5 przypadków na 1000 ciąż; w całej populacji jest to 1-2 na 1000. Stosowanie w ciąży ogranicza się do ścisłych wskazań; u pacjentki ciężarnej albo planującej ciążę lekarz powinien rozważyć alternatywne leczenie. W ciąży nie przerywa się leczenia nagle.
Karmienie piersią. Paroksetyna przechodzi do mleka w niewielkiej ilości; u niemowląt karmionych piersią jej stężenie było bardzo niskie albo poniżej progu wykrywalności. Jeśli nie przewiduje się objawów u dziecka, ChPL dopuszcza rozważenie karmienia.
21.9 Czy paroksetyna uzależnia i czy jest psychotropem
Według zapisu ChPL objawy odstawienne nie świadczą o tym, że lek powoduje uzależnienie. Substancji nie ujęto również w wykazie psychotropów, a kategoria wydania to zwykła recepta Rp. Reguła 3 miesięcy od ostatniego badania i limit 90 dni, przewidziane dla wybranych grup psychotropowych, jej nie dotyczą.
21.10 Odstawienie lub zmiana leku: wyłącznie z lekarzem
Objawy odstawienia są przy paroksetynie częste, zwłaszcza po nagłym przerwaniu. W badaniach klinicznych działania niepożądane przy kończeniu leczenia wystąpiły u 30% pacjentów leczonych paroksetyną i u 20% przyjmujących placebo. Wśród nich przeważają zawroty i bóle głowy, zaburzenia czucia (również odczucie przypominające wstrząsy elektryczne), problemy ze snem oraz lęk.
Zazwyczaj występują w pierwszych dniach po przerwaniu i wygasają średnio po dwóch tygodniach; niekiedy utrzymują się jednak 2-3 miesiące albo dłużej. Z tego powodu Charakterystyka zaleca redukcję dawki rozłożoną na kilka tygodni albo miesięcy, dopasowaną do pacjenta. Tempo ustala lekarz. Zmiana na inny lek przeciwdepresyjny także wymaga jego decyzji, bo przy części leków obowiązują odstępy czasowe.
Pacjenci pytają, co jest lepsze: sertralina czy paroksetyna. Rekord nie zawiera takiego rankingu. Oba leki należą do SSRI, a wybór zależy od rozpoznania, chorób współistniejących, przyjmowanych leków i planów rodzinnych. Dane drugiej substancji zawiera osobna karta sertraliny; porównanie dla konkretnej osoby przeprowadza lekarz.
21.11 Nazwy handlowe i zamienniki
W zestawieniu produktów w obrocie z karty faktów paroksetynę zawierają: Arketis, ParoGen, Paroxetine Aurovitas, Paroxinor, Paxtin 20, Paxtin 40, Rexetin, Seroxat i Xetanor. Produkty tej samej substancji mogą różnić się postacią i mocą, dlatego zamianę preparatu potwierdza się z lekarzem albo farmaceutą.
21.12 Recepta na kontynuację: tryb rozpatrzenia wniosku
Diagnozę oraz wybór pierwszego leku ustala psychiatra podczas wizyty. Przez Internet można jedynie przedłużyć leczenie paroksetyną już prowadzone i udokumentowane. Podstawę tworzy ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty, której art. 42 ust. 2 pozwala wystawić bez badania receptę potrzebną do kontynuacji leczenia, o ile uzasadnia to stan zdrowia opisany w dokumentacji medycznej.
W serwisie medirecept wniosek składa się przez formularz z wywiadem. Rozpatruje go lekarz orzekający, który w razie potrzeby kieruje do pacjenta pytania uzupełniające przez czat. Nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301. Lekarz może odmówić, na przykład przy pogorszeniu stanu, myślach samobójczych albo braku dokumentacji. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Dokumenty do wniosku opisuje karta dokumentacji do wniosku o kontynuację, a przebieg usługi strona e-recepty psychiatrycznej.
Jeśli lekarz uzna wniosek za zasadny, pacjent otrzymuje identyfikator dostępowy do realizacji w aptece. Okres ważności e-recepty wynosi maksymalnie 365 dni; krótsze, osobne limity mają antybiotyki (7 dni) oraz środki odurzające i substancje psychotropowe (30 dni).
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rexetin (URPL)
- Ulotka dla pacjenta Rexetin (URPL)
- ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
- ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne
- rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych
02Jak zamówić receptę
- 1 Otwierasz formularz Nazwa leku jest już wpisana: Paroksetyna. Wystarczy dodać dawkę.
- 2 Odpowiadasz na pytania Podajesz swoje dane i odpowiadasz na kilka pytań o zdrowie. Konto nie jest potrzebne.
- 3 Płacisz Cena: 250 zł. Płacisz BLIK-iem albo kartą po wypełnieniu formularza.
- 4 Lekarz ocenia wniosek Wniosek czyta lekarz z prawem wykonywania zawodu. Może dopytać na czacie, a o recepcie decyduje sam.
- 5 Kod na e-mail Jeśli lekarz wystawi e-receptę, kod przyjdzie na e-mail. W aptece podajesz go razem z numerem PESEL.
O recepcie na Paroksetyna decyduje lekarz. Płacisz za ocenę wniosku, więc przy odmowie opłata nie wraca.
03Kto stoi za Medirecept
- Lekarz ocenia każdy wniosek Nadzór medyczny: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn), PWZ 3211301.
- Podmiot leczniczy MEDINOW Sp. z o.o., wpis do RPWDL nr 000000307381.
- Kod e-recepty na e-mail Po decyzji lekarza kod przychodzi na e-mail i widać go też w IKP.
- Szybka i bezpieczna płatność Płacisz w kilka sekund BLIK-iem albo kartą. Połączenie jest szyfrowane, a danych karty nie widzimy.
04Pytania i odpowiedzi: Paroksetyna
Zanim zaczniesz albo zmienisz dawkę. Na początku leczenia i po każdej zmianie dawki lęk, niepokój, a u części osób także myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić - dotyczy to zwłaszcza osób poniżej 25. roku życia. W tym okresie potrzebna jest szczególna obserwacja, także przez bliskich. Przy nasileniu takich myśli skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem. Kryzys psychiczny: 116 123 (całodobowo). Zagrożenie życia: 112.
W jakich zaburzeniach lekarz przepisuje paroksetynę?
Po ilu dniach paroksetyna zaczyna pomagać?
Czy paroksetyna wywołuje uzależnienie i czy to psychotrop?
Paroksetyna a alkohol: co zapisano w ChPL?
Czy od paroksetyny się tyje?
Paroksetyna: jak odstawić lek zgodnie z ChPL?
Czy receptę na paroksetynę można przedłużyć przez Internet?
05Inne leki
- Asertin: Sertralina (SSRI): depresja, lęk napadowy, OCD, lęk społeczny i PTSD
- Zoloft: Sertralina (SSRI) na receptę: depresja, lęk napadowy, ZO-K, fobia społeczna, PTSD
- Elicea: Escitalopram (SSRI): depresja i zaburzenia lękowe, lek na receptę Rp
- Mozarin: Escitalopram (SSRI) na receptę: depresja, lęk napadowy, fobia społeczna, OCD
- Escitil: Escitalopram (SSRI): depresja i zaburzenia lękowe, tabletki powlekane
- Bioxetin: Fluoksetyna (SSRI), tabletki 20 mg: depresja, OCD, bulimia
Ta strona opisuje, jak zamówić receptę, i nie zastępuje porady lekarza. O dawce i sposobie stosowania leku decyduje lekarz. Jeśli zagrożone jest życie, dzwoń pod 112.
Proces tworzenia i weryfikacji tekstów opisują nasze wytyczne redakcyjne.
Opracowanie: redakcja Medirecept · Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)