Opis leku: Relanium (diazepam) - wskazania, ryzyko uzależnienia i zasady recepty
Relanium to nazwa handlowa diazepamu, leku z grupy benzodiazepin, który według Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) służy przede wszystkim do leczenia stanów lękowych, a także skurczów mięśni i objawów nagłego odstawienia alkoholu. W rejestrze URPL ma kategorię Rp, a diazepam jest substancją psychotropową grupy IV-P. Ze względu na ryzyko uzależnienia ChPL ogranicza czas leczenia do możliwie najkrótszego. Karta zestawia dane z ChPL bez schematów dawkowania: dawkę ustala lekarz prowadzący.
01Najważniejsze informacje
| Nazwa | Relanium |
|---|---|
| Substancja czynna | Diazepamum |
| Kategoria wydawania | Rp |
| Rodzaj leku | Benzodiazepina |
| Usługa | Psychiatria |
| Data publikacji | 2026-11-07 |
1. Identyfikacja produktu: co to za lek
Relanium zawiera diazepam (kod ATC N05BA01), substancję z grupy pochodnych benzodiazepiny, zaliczaną w ChPL do leków psycholeptycznych. Według punktu 5.1 diazepam działa przeciwlękowo, uspokajająco, nasennie, przeciwdrgawkowo i rozluźnia mięśnie szkieletowe. Mechanizm polega prawdopodobnie na nasileniu hamowania, za które w ośrodkowym układzie nerwowym odpowiada kwas gamma-aminomasłowy (GABA).
Podmiotem odpowiedzialnym jest GSK PSC Poland. Pierwsze pozwolenie na dopuszczenie produktu do obrotu wydano w 1969 roku, więc w polskiej dokumentacji medycznej nazwa Relanium pojawia się od dekad. Podstawowe pola opisu zebrano w tabeli.
| Dane | Wartość |
|---|---|
| Nazwa handlowa | Relanium |
| Substancja czynna | diazepam (Diazepamum) |
| Grupa leków | benzodiazepiny, leki psycholeptyczne |
| Kategoria wydania w URPL | Rp, zarówno dla tabletek, jak i dla roztworu do wstrzykiwań |
| Status prawny substancji | diazepam jest substancją psychotropową grupy IV-P |
| Postaci i moce w obrocie | tabletki 2 mg, tabletki 5 mg, roztwór do wstrzykiwań 5 mg/ml |
| Opakowanie tabletek 2 mg według ChPL | pudełko z 20 tabletkami w blistrach |
2. Zakres wskazań: na co jest Relanium
Punkt 4.1 ChPL wymienia pięć zastosowań tabletek Relanium:
- leczenie stanów lękowych;
- leczenie bezsenności związanej z lękiem, ale wyłącznie przy ciężkich zaburzeniach, które uniemożliwiają normalne życie albo powodują skrajny dyskomfort;
- kontrola skurczów mięśni, także przy spastyczności pochodzenia ośrodkowego;
- premedykacja przed mniejszymi zabiegami chirurgicznymi;
- Leczenie objawów nagłego odstawienia alkoholu.
3. Ograniczenia zapisane w charakterystyce
ChPL równie wyraźnie mówi, czego diazepam nie leczy. Benzodiazepiny nie są zalecane w podstawowej terapii zaburzeń psychotycznych. Nie powinny być stosowane w monoterapii depresji ani lęku towarzyszącego depresji, bo może to zwiększać ryzyko samobójstwa. Diazepam nie jest też odpowiedni do leczenia przewlekłych psychoz ani stanów z fobią lub natręctwami. Działanie przeciwdrgawkowe opisuje punkt 5.1, ale drgawek nie ma na liście wskazań tabletek.
Przeciwwskazania z punktu 4.3 to nadwrażliwość na diazepam lub inne benzodiazepiny, myasthenia gravis, ciężka niewydolność oddechowa, zespół bezdechu sennego i ciężka niewydolność wątroby. W ciąży, zwłaszcza w I i III trymestrze, leku nie należy stosować, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. W okresie karmienia piersią nie należy go stosować, bo benzodiazepiny przenikają do mleka.
Tabletki zawierają laktozę jednowodną oraz barwnik czerwień koszenilową (E124), który może wywołać reakcję alergiczną. Osoby z dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinny przyjmować tego produktu.
Rozpoznanie przewlekłego lęku i dobór leczenia podstawowego należą do psychiatry. Opis tej grupy zaburzeń zawiera karta o nerwicy lękowej.
4. Moce w opakowaniach i limit czasu terapii
W obrocie są tabletki Relanium 2 mg i 5 mg oraz roztwór do wstrzykiwań 5 mg/ml. Dawkę dobiera lekarz indywidualnie; ChPL wymaga, by leczenie zaczynać od najmniejszej skutecznej dawki. Karta nie podaje schematów dawkowania: sposób przyjmowania opisuje ulotka, a każdą zmianę dawki ustala lekarz.
Kluczowy parametr to czas leczenia. Punkty 4.2 i 4.4 ChPL mówią, że terapia powinna trwać możliwie najkrócej i nie dłużej niż 4 tygodnie przy bezsenności oraz 8-12 tygodni przy stanach lękowych, wliczając w to okres stopniowego odstawiania. Wydłużenie tych okresów wymaga ponownej oceny stanu pacjenta.
ChPL zaleca też, by już na początku leczenia lekarz poinformował pacjenta, że terapia jest ograniczona w czasie, i wyjaśnił, jak dawka będzie zmniejszana. Osoby starsze i osłabione powinny otrzymywać mniejszą dawkę, a przy padaczce trzeba pamiętać o ryzyku napadu po nagłym przerwaniu leczenia.
5. Skutki uboczne i samopoczucie po przyjęciu
Według punktu 4.8 najczęściej występują zmęczenie, senność i osłabienie siły mięśniowej. Zwykle zależą od dawki, pojawiają się głównie na początku leczenia i słabną przy kolejnych podaniach. Pozostałe działania niepożądane mają w tabeli ChPL częstość nieznaną, czyli niemożliwą do określenia na podstawie dostępnych danych. Należą do nich:
- układ nerwowy: zawroty i bóle głowy, niezborność ruchów, niewyraźna mowa, drżenie, osłabienie czujności, niepamięć następcza;
- sfera psychiczna: stan splątania, zaburzenia nastroju, depresja, zmiana libido;
- wzrok: podwójne lub nieostre widzenie;
- przewód pokarmowy: nudności, suchość w jamie ustnej, nadmierne wydzielanie śliny, zaparcia;
- krążenie i oddychanie: niedociśnienie, depresja krążeniowa, nieregularny rytm serca, niewydolność serca, w tym zatrzymanie akcji serca, depresja oddechowa, w tym niewydolność oddechowa;
- Inne: żółtaczka, reakcje skórne, nietrzymanie lub zatrzymanie moczu, pojedyncze przypadki dyskrazji krwi i agranulocytozy, upadki i złamania, zwłaszcza u osób starszych.
6. Reakcje paradoksalne i niepamięć
Osobny wpis dotyczy reakcji paradoksalnych: niepokoju, pobudzenia, drażliwości, agresji, koszmarów sennych, omamów czy zachowań nieadekwatnych do sytuacji. ChPL nakazuje wtedy przerwać leczenie. Takie reakcje są bardziej prawdopodobne u dzieci i osób w podeszłym wieku.
Niepamięć następcza pojawia się zwykle kilka godzin po przyjęciu leku, częściej przy większych dawkach. Dlatego ChPL zaleca, by pacjent miał zapewnione 7-8 godzin nieprzerwanego snu. Osoby zagrożone samobójstwem nie powinny mieć dostępu do dużych ilości diazepamu.
7. Alkohol, opioidy i inne leki
Pacjent przyjmujący diazepam powinien unikać alkoholu. ChPL ostrzega, że połączenie z alkoholem lub lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy może wywołać silne uspokojenie prowadzące do śpiączki lub zgonu oraz klinicznie istotną depresję oddechową i krążeniową.
Najpoważniejsze ostrzeżenie dotyczy opioidów, w tym metadonu i buprenorfiny: razem z benzodiazepiną mogą spowodować sedację, depresję oddechową, śpiączkę i zgon. Takie skojarzenie ChPL ogranicza do pacjentów, u których inne sposoby leczenia są niewystarczające.
Sedację nasilają i wydłużają leki hamujące enzymy CYP3A i CYP2C19, m.in. fluwoksamina, fluoksetyna, omeprazol, ketokonazol, cymetydyna i disulfiram. Kwas walproinowy przyjmowany razem z diazepamem zwiększa ryzyko psychozy, a teofilina może osłabiać jego działanie uspokajające. Pełną listę stale przyjmowanych leków trzeba podać lekarzowi; mechanizm opisuje karta o interakcjach przy wystawianiu recepty.
8. Prowadzenie pojazdów
Uspokojenie, niepamięć, zaburzenia koncentracji i osłabienie mięśni pogarszają zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. ChPL zaleca unikać kierowania tak długo, jak utrzymuje się osłabienie czujności. Ryzyko rośnie, gdy sen był zbyt krótki, a alkohol i inne leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy dodatkowo nasilają zaburzenia.
9. Początek działania i obecność w organizmie
Po połknięciu tabletki diazepam wchłania się szybko i prawie całkowicie, a maksymalne stężenie we krwi osiąga po 30-90 minutach. ChPL odnotowuje, że działanie przeciwlękowe i rozluźniające obserwuje się już po pierwszej dawce.
Okres półtrwania samego diazepamu wynosi 20-50 godzin. Jego aktywny metabolit demetylodiazepam ma okres półtrwania 30-200 godzin, dlatego działanie leku przedłuża się do 2-5 dni, a stan stacjonarny ustala się w ciągu 2 tygodni. U niemowląt, osób starszych i chorych na wątrobę eliminacja może trwać dłużej.
Przedawkowanie samego diazepamu rzadko zagraża życiu, ale może prowadzić do zniesienia odruchów, bezdechu, spadku ciśnienia i śpiączki, a alkohol i inne leki hamujące ośrodkowy układ nerwowy nasilają to działanie. Przy podejrzeniu przedawkowania należy wezwać pomoc pod numerem 112.
10. Uzależnienie i status psychotropu
Diazepam jest substancją psychotropową: rozporządzenie w sprawie wykazu substancji psychotropowych umieszcza go w grupie IV-P. Kategoria wydania Relanium w URPL to Rp; ostrzejsza kategoria recepty dotyczy wśród leków psychiatrycznych wyłącznie metylofenidatu i lisdeksamfetaminy z grupy II-P.
ChPL podaje, że stosowanie benzodiazepin może prowadzić do uzależnienia psychicznego i fizycznego. Ryzyko rośnie z dawką i czasem leczenia, a jest większe u osób, które nadużywały alkoholu lub leków, oraz u osób z zaburzeniami osobowości. Po kilku tygodniach może słabnąć działanie nasenne, a charakterystyka zaleca unikać rutynowego powtórnego przepisywania.
Nagłe odstawienie po rozwinięciu uzależnienia fizycznego wywołuje objawy odstawienia: bóle głowy i mięśni, biegunkę, skrajny lęk, napięcie, niepokój, splątanie i drażliwość, a w cięższych przypadkach omamy i napady drgawkowe. Może też wystąpić zjawisko „z odbicia”, czyli przejściowy powrót objawów w silniejszej postaci. Dlatego lek odstawia się stopniowo, według planu lekarza. Porównanie z innymi lekami tej klasy zawiera zestawienie benzodiazepin.
11. Odpowiedniki, refundacja i zakup
Diazepam jest w obrocie także pod innymi nazwami, m.in. DIAZEPAM Ravimed, Diazepam Genoptim, Diazepam Grindeks, Neorelium i Relsed. Produkty różnią się postacią (tabletki, tabletki powlekane, mikrowlewki doodbytnicze, roztwór do wstrzykiwań), więc nie każdy jest prostym zamiennikiem. Wybór odpowiednika należy do lekarza; opis samej substancji zawiera karta diazepamu.
Odpłatność zależy od aktualnego wykazu leków refundowanych ogłaszanego przez Ministra Zdrowia i od wskazania; karta nie podaje kwot. Relanium nie da się legalnie kupić bez recepty. Oferty sprzedaży bez recepty pochodzą z nielegalnych źródeł i niosą ryzyko podróbek o nieznanym składzie i dawce.
12. Recepta i wniosek o kontynuację
Recepta na Relanium to recepta Rp na substancję psychotropową grupy IV-P. Termin jej realizacji wynosi 30 dni, także w postaci elektronicznej (art. 96a ust. 7 pkt 4 Prawa farmaceutycznego). Limit 90 dni stosowania, znany z leków grupy II-P, benzodiazepin grupy IV-P nie obejmuje.
Receptę bez badania, potrzebną do kontynuacji leczenia, dopuszcza art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, jeśli uzasadnia to stan zdrowia odzwierciedlony w dokumentacji. Przy lekach grupy IV-P § 7 ust. 2b rozporządzenia z Dz.U. 2025 poz. 1678 dodaje warunek: od ostatniego zbadania pacjenta nie mogło upłynąć więcej niż 3 miesiące. Lekarz sprawdza też historię leczenia w systemie albo w wywiadzie.
W medirecept wniosek dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia już prowadzonego i udokumentowanego. Formularz z wywiadem ocenia lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301), a pytania dodatkowe trafiają na czat. Nie stawiamy rozpoznania i nie rozpoczynamy leczenia benzodiazepiną; to zadanie psychiatry na wizycie. Lekarz może odmówić, np. gdy czas terapii przekroczył granice z ChPL. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Wymagane dokumenty opisuje karta dokumentacji do wniosku, a zakres usługi strona e-recepty psychiatrycznej.
Karta substancji czynnej
- Diazepam - Diazepam: benzodiazepina na lęk, skurcze mięśni i odstawienie alkoholu (Rp, IV-P)
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Relanium (URPL)
- Ulotka dla pacjenta Relanium (URPL)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i leków zawierających te środki lub substancje (Dz.U. 2025 poz. 1678)
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. 2026 poz. 612)
- Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 2026 poz. 37)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139)
02Jak zamówić receptę
- 1 Otwierasz formularz Nazwa leku jest już wpisana: Relanium. Wystarczy dodać dawkę.
- 2 Odpowiadasz na pytania Podajesz swoje dane i odpowiadasz na kilka pytań o zdrowie. Konto nie jest potrzebne.
- 3 Płacisz Cena: 250 zł. Płacisz BLIK-iem albo kartą po wypełnieniu formularza.
- 4 Lekarz ocenia wniosek Wniosek czyta lekarz z prawem wykonywania zawodu. Może dopytać na czacie, a o recepcie decyduje sam.
- 5 Kod na e-mail Jeśli lekarz wystawi e-receptę, kod przyjdzie na e-mail. W aptece podajesz go razem z numerem PESEL.
O recepcie na Relanium decyduje lekarz. Płacisz za ocenę wniosku, więc przy odmowie opłata nie wraca.
03Kto stoi za Medirecept
- Lekarz ocenia każdy wniosek Nadzór medyczny: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn), PWZ 3211301.
- Podmiot leczniczy MEDINOW Sp. z o.o., wpis do RPWDL nr 000000307381.
- Kod e-recepty na e-mail Po decyzji lekarza kod przychodzi na e-mail i widać go też w IKP.
- Szybka i bezpieczna płatność Płacisz w kilka sekund BLIK-iem albo kartą. Połączenie jest szyfrowane, a danych karty nie widzimy.
04Pytania i odpowiedzi: Relanium
Do czego lekarze przepisują Relanium?
Relanium to psychotrop? Na jaką receptę się go wydaje?
Jak duże jest ryzyko uzależnienia od Relanium?
Jakie zamienniki Relanium odnotowuje rejestr i kto decyduje o zamianie?
Czy w trakcie leczenia Relanium można pić alkohol?
Kiedy Relanium zaczyna działać i jak długo zostaje w organizmie?
Czy w trakcie przyjmowania Relanium można prowadzić samochód?
05Inne leki
- Xanax: Alprazolam, benzodiazepina: krótkotrwałe leczenie ciężkich stanów lękowych u dorosłych
- Afobam: Alprazolam (benzodiazepina, IV-P): krótkotrwałe leczenie ciężkich stanów lękowych
- Lorafen: Lorazepam (benzodiazepina): lęk i zaburzenia snu, tabletki drażowane
- Diazepam: Diazepam: benzodiazepina na lęk, skurcze mięśni i odstawienie alkoholu (Rp, IV-P)
- Alprazolam: Alprazolam: benzodiazepina do krótkiego leczenia ciężkich stanów lękowych (Rp, IV-P)
- Estazolam: Estazolam: benzodiazepina do krótkotrwałego leczenia bezsenności, grupa IV-P
Ta strona opisuje, jak zamówić receptę, i nie zastępuje porady lekarza. O dawce i sposobie stosowania leku decyduje lekarz. Jeśli zagrożone jest życie, dzwoń pod 112.
Proces tworzenia i weryfikacji tekstów opisują nasze wytyczne redakcyjne.
Opracowanie: redakcja Medirecept · Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)