Afobam (alprazolam): karta informacyjna benzodiazepiny z grupy IV-P
Afobam zawiera alprazolam, czyli benzodiazepinę, a Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) dopuszcza go jedynie do krótkiego, objawowego leczenia pacjentów pełnoletnich z ciężkimi stanami lękowymi. Kategoria wydania to Rp, ale sama substancja figuruje w grupie IV-P wykazu psychotropów, dlatego wystawienie i realizację recepty obejmują odrębne przepisy. Leczenie powinno trwać możliwie najkrócej, maksymalnie 2-4 tygodnie, ze względu na ryzyko uzależnienia.
01Najważniejsze informacje
| Nazwa | Afobam |
|---|---|
| Substancja czynna | Alprazolamum |
| Kategoria wydawania | Rp |
| Rodzaj leku | Benzodiazepina |
| Usługa | Psychiatria |
| Data publikacji | 2026-11-10 |
1. Rekord produktu Afobam
Poniższy rekord zestawia dane rejestrowe produktu. Każdy wiersz można czytać osobno.
Punkt 5.1 ChPL opisuje alprazolam jako triazolobenzodiazepinę. Profil całej klasy jest jakościowo zbliżony: działanie przeciwlękowe, nasenne i uspokajające, miorelaksacyjne oraz przeciwdrgawkowe; za mechanizm uznaje się prawdopodobnie wzmocnienie hamującego przekaźnictwa, w którym pośredniczy kwas gamma-aminomasłowy (GABA). Opis substancji niezależny od marki zawiera karta alprazolamu, a porównanie całej grupy zestawienie benzodiazepin.
| Pole rekordu | Wartość |
|---|---|
| Nazwa handlowa | Afobam, tabletki |
| Substancja czynna | Afobam zawiera alprazolam (Alprazolamum) |
| Grupa leków | Afobam należy do pochodnych benzodiazepiny, kod ATC N05BA12 |
| Kategoria wydania | Afobam wydaje się na receptę (Rp) |
| Status prawny substancji | Alprazolam należy do grupy IV-P substancji psychotropowych; recepta podlega odrębnym wymogom |
| Moce w obrocie | Tabletki Afobam mają trzy moce: 0,25 mg, 0,5 mg oraz 1 mg |
| Podmiot odpowiedzialny | Podmiotem odpowiedzialnym za Afobam jest Egis Pharmaceuticals PLC |
2. Wskazanie: na co jest Afobam
Punkt 4.1 ChPL zawiera jedno wskazanie: krótkotrwałe objawowe leczenie stanów lękowych u dorosłych. Zakres ogranicza się do zaburzeń ciężkich: takich, w których objawy mają duże nasilenie, uniemożliwiają pacjentowi normalne funkcjonowanie lub są dla niego wyjątkowo uciążliwe.
ChPL produktu Afobam nie wymienia osobno zaburzenia panicznego. Leczenie napadów paniki, opisanych w karcie o ataku paniki, ustala psychiatra.
Punkt 4.4 zawęża zakres: benzodiazepiny nie mają wskazania jako podstawowe leczenie psychoz, a w depresji nie należy przepisywać ich jako jedynego leku, ponieważ grozi to wywołaniem prób samobójczych lub wzrostem ich ryzyka. U pacjentów, którzy nie ukończyli 18 lat (dzieci i młodzież), alprazolamu się nie stosuje.
3. Moce tabletek i dopuszczalny czas leczenia
W rekordzie figurują tabletki o mocy 0,25 mg, 0,5 mg i 1 mg. O dawce rozstrzyga lekarz u konkretnego pacjenta, biorąc pod uwagę nasilenie objawów i odpowiedź na terapię; schematów dawkowania ten rekord nie zawiera.
Czas leczenia określa punkt 4.2 ChPL: najmniejsza skuteczna dawka, możliwie najkrócej i maksymalnie przez 2-4 tygodnie. Wyjście poza ten limit jest możliwe dopiero po powtórnej ocenie pacjenta przez specjalistę; terapii długotrwałej ChPL nie zaleca. Już przy rozpoczęciu leczenia pacjent powinien wiedzieć, że terapia jest ograniczona w czasie, a dawkę zmniejsza się stopniowo.
Leczenie jest objawowe, więc po jego zakończeniu objawy mogą wrócić. Odstawienie zawsze przebiega stopniowo, według planu lekarza, aby uniknąć zespołu odstawienia.
4. Po jakim czasie i jak długo działa alprazolam
Według punktu 5.2 ChPL maksymalne stężenie alprazolamu we krwi występuje po 1-2 godzinach od przyjęcia tabletki. Okres półtrwania mieści się w przedziale 12-15 godzin, u pacjentów w podeszłym wieku sięga średnio 16 godzin, a dla metabolitów jest tego samego rzędu.
ChPL nie podaje wprost, ile godzin trwa działanie jednej tabletki, także 0,25 mg. Okres półtrwania mówi, jak szybko organizm usuwa lek, a nie jak długo utrzymuje się efekt przeciwlękowy. Punkt 4.4 zaznacza, że przy benzodiazepinach o krótkim czasie działania objawy odstawienia mogą pojawiać się w przerwach między dawkami.
Możliwym skutkiem alprazolamu jest niepamięć następcza, pojawiająca się najczęściej po kilku godzinach od zażycia tabletki. Dlatego ChPL zaleca, by pacjent miał zapewnione 7-8 godzin snu bez przerw.
5. Skutki uboczne według tabeli 4.8
Objawy niepożądane pojawiają się na ogół w pierwszej fazie terapii, a ChPL odnotowuje, że wycofują się przy dalszym leczeniu albo po redukcji dawki. Ich wystąpienie zależy od wrażliwości pacjenta i dawki.
Przy reakcjach paradoksalnych, takich jak pobudzenie, agresja, koszmary senne czy omamy, punkt 4.4 nakazuje przerwać stosowanie leku; w takiej sytuacji trzeba od razu skontaktować się z lekarzem, który ustali dalsze postępowanie. W wieku podeszłym sedacja razem ze słabością mięśni podnosi ryzyko upadku. Rejestr częstości:
- bardzo często (1 na 10 pacjentów lub więcej): senność, sedacja, ataksja, depresja, ból i zawroty głowy, zaburzenia mowy i pamięci, drażliwość, zmęczenie, zaparcie, uczucie suchości w ustach;
- często: dezorientacja, splątanie, nerwowość, lęk, bezsenność, osłabione łaknienie, spadek libido, zaburzenia koncentracji, koordynacji i równowagi, letarg, hipersomnia (nadmierna potrzeba snu), drżenie, niewyraźne widzenie, nudności, zaburzenia funkcji seksualnych, zmiana masy ciała;
- niezbyt często: uzależnienie, mania, omamy, gniew, pobudzenie, niepamięć, osłabienie siły mięśniowej, nietrzymanie moczu, zespół odstawienia leku;
- częstość nieznana: między innymi hipomania, zachowania agresywne, nadużywanie leku, zapalenie wątroby, obrzęk naczynioruchowy.
6. Afobam a alkohol, opioidy i prowadzenie auta
Punkt 4.5 ChPL stanowi jednoznacznie: nie wolno spożywać alkoholu w czasie stosowania produktu Afobam. Połączenie benzodiazepin z alkoholem, opioidami albo innymi substancjami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy sumuje to hamowanie, aż do depresji oddechowej włącznie.
Przyjmowanie alprazolamu razem z opioidem grozi głęboką sedacją, depresją oddechową, śpiączką, a nawet zgonem. Według ChPL dopuszcza się je tylko wtedy, gdy innego sposobu leczenia nie da się zastosować.
Wpływ Afobamu na kierowanie pojazdami i pracę przy maszynach ChPL określa jako znaczny, bo sedacja, niepamięć oraz osłabienie koncentracji i sprawności mięśni obniżają bezpieczeństwo. Zgodnie z ChPL pacjenta trzeba uprzedzić, by na czas leczenia zrezygnował z prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
Stężenie alprazolamu mogą zwiększać leki hamujące enzym CYP3A4. Łączenia z azolowymi lekami przeciwgrzybiczymi (między innymi itrakonazolem, ketokonazolem, worykonazolem i pozakonazolem) ChPL nie zaleca; szczególnej ostrożności wymaga stosowanie razem z sertraliną, fluoksetyną, fluwoksaminą, nefazodonem, cymetydyną, antybiotykami makrolidowymi i doustnymi środkami antykoncepcyjnymi. Więcej w karcie o interakcjach.
7. Psychotrop grupy IV-P: uzależnienie, tolerancja, odstawienie
Afobam jest lekiem psychotropowym także w znaczeniu prawnym. Alprazolam wpisano do grupy IV-P wykazu, który określa rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych.
Punkt 4.4 ChPL ostrzega, że przyjmowanie benzodiazepin, alprazolamu nie wyłączając, może doprowadzić do uzależnienia fizycznego albo psychicznego. Zagrożenie zwiększa się z wysokością dawki i długością terapii, a także u pacjentów z wcześniejszym nadużywaniem alkoholu albo leków oraz przy jednoczesnym przyjmowaniu kilku benzodiazepin; nie omija jednak dawek terapeutycznych ani osób, u których czynników ryzyka nie stwierdzono.
Według ChPL tolerancja przy alprazolamie zdarza się rzadko, choć jest możliwa; wykazano ją dla działania uspokajającego, nie przeciwlękowego. Wśród przypadków nadużywania alprazolamu w połączeniu z alkoholem, opioidami lub innymi benzodiazepinami ChPL notuje zgony. Leku nie wolno przekazywać innym osobom, a niewykorzystane tabletki trzeba właściwie przechowywać i utylizować.
Gwałtowne odstawienie leku grozi zespołem odstawiennym, w którym występują bóle głowy i mięśni, skrajnie nasilony lęk, napięcie, niepokój, drażliwość oraz dezorientacja; w części przypadków dochodzą do tego depersonalizacja, derealizacja, nadwrażliwość na dotyk, hałas i światło, omamy albo napady padaczkowe. Możliwe jest też zjawisko odbicia. Dlatego dawkę zmniejsza się stopniowo, wyłącznie z lekarzem.
8. Przeciwwskazania, ciąża i karmienie piersią
Punkt 4.3 ChPL wymienia przeciwwskazania: nadwrażliwość na alprazolam lub inne benzodiazepiny, miastenię (myasthenia gravis), ciężką niewydolność oddechową, zespół bezdechu nocnego, ciężką niewydolność wątroby oraz wiek poniżej 18 lat.
Alprazolam nie jest zalecany w ciąży ani w okresie planowania ciąży. Przyjmowanie leku pod koniec ciąży niesie ryzyko, że noworodek urodzi się z zespołem wiotkiego dziecka lub objawami odstawiennymi. Alprazolam przechodzi do mleka kobiecego w niewielkich stężeniach, ale u kobiet karmiących piersią nie należy go stosować.
9. Odpowiedniki alprazolamu i koszt opakowania
Ta sama substancja czynna znajduje się w innych produktach w obrocie: Zomiren, Neurol, Xanax, Xanax SR, Alpraxil, Alprox i Alpragen. Niektóre z nich mają postać tabletek o zmodyfikowanym albo przedłużonym uwalnianiu, oddających alprazolam w innym tempie niż standardowe tabletki Afobam; zamiana jednego produktu na drugi bez decyzji lekarza jest niedopuszczalna. Osobną kartę ma Xanax.
Na cenę opakowania wpływają moc, liczba tabletek oraz pozycja produktu w bieżącym wykazie leków refundowanych, który ogłasza Minister Zdrowia. Odpłatność podaje apteka; karta nie podaje kwot.
10. Recepta na Afobam: zasady dla substancji grupy IV-P
Afobam wydaje się na receptę Rp. Bez recepty apteka Afobamu nie wyda; tabletki z nielegalnego obrotu mogą być podróbkami o nieznanej zawartości i dawce.
Termin realizacji recepty na substancję psychotropową nie może przekroczyć 30 dni (art. 96a ust. 7 pkt 4 Prawa farmaceutycznego) i dotyczy także e-recepty. Dłuższy termin przewidziany dla e-recepty w zasadzie ogólnej tu nie obowiązuje. Ograniczenie ilości do 90 dni stosowania obejmuje grupy I-N i II-P, a alprazolamu nie dotyczy; w praktyce klinicznej długość terapii wyznacza ChPL, czyli najwyżej 2-4 tygodnie.
Bez badania pacjenta dopuszczalna jest recepta na kontynuację, gdy przemawia za tym stan zdrowia widoczny w dokumentacji medycznej (art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). W odniesieniu do grupy IV-P § 7 ust. 2b rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje stawia warunek: od ostatniego badania pacjenta mogą minąć najwyżej 3 miesiące. Orzekający ma ponadto obowiązek ustalić na podstawie historii leczenia w systemie P1 lub wywiadu, czy ilość leku przepisana wcześniej nie wystarcza (§ 7 ust. 2a pkt 1). Wyłączenie przewidziane w § 7 ust. 2c dotyczy wyłącznie lekarza, który udziela świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej na podstawie umowy z NFZ.
W serwisie rozpatrywany jest wyłącznie wniosek o kontynuację leczenia ustalonego przez psychiatrę. Pacjent wypełnia formularz z wywiadem, wniosek ocenia lekarz orzekający (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301); pytania uzupełniające obsługuje czat. Nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych. Lekarz może odmówić wystawienia recepty, na przykład gdy leczenie wykracza poza granice z ChPL bez aktualnej oceny psychiatry; opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Zasady opisuje karta recepty na leki psychotropowe, a przebieg wniosku strona e-recepta psychiatryczna.
Karta substancji czynnej
- Alprazolam - Alprazolam: benzodiazepina do krótkiego leczenia ciężkich stanów lękowych (Rp, IV-P)
Inne leki z tą substancją
- Xanax - Alprazolam, benzodiazepina: krótkotrwałe leczenie ciężkich stanów lękowych u dorosłych
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Afobam (URPL)
- Ulotka dla pacjenta Afobam (URPL)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje (Dz.U. 2025 poz. 1678)
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. 2026 poz. 612)
- Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 2026 poz. 37)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139)
02Jak zamówić receptę
- 1 Otwierasz formularz Nazwa leku jest już wpisana: Afobam. Wystarczy dodać dawkę.
- 2 Odpowiadasz na pytania Podajesz swoje dane i odpowiadasz na kilka pytań o zdrowie. Konto nie jest potrzebne.
- 3 Płacisz Cena: 250 zł. Płacisz BLIK-iem albo kartą po wypełnieniu formularza.
- 4 Lekarz ocenia wniosek Wniosek czyta lekarz z prawem wykonywania zawodu. Może dopytać na czacie, a o recepcie decyduje sam.
- 5 Kod na e-mail Jeśli lekarz wystawi e-receptę, kod przyjdzie na e-mail. W aptece podajesz go razem z numerem PESEL.
O recepcie na Afobam decyduje lekarz. Płacisz za ocenę wniosku, więc przy odmowie opłata nie wraca.
03Kto stoi za Medirecept
- Lekarz ocenia każdy wniosek Nadzór medyczny: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn), PWZ 3211301.
- Podmiot leczniczy MEDINOW Sp. z o.o., wpis do RPWDL nr 000000307381.
- Kod e-recepty na e-mail Po decyzji lekarza kod przychodzi na e-mail i widać go też w IKP.
- Szybka i bezpieczna płatność Płacisz w kilka sekund BLIK-iem albo kartą. Połączenie jest szyfrowane, a danych karty nie widzimy.
04Pytania i odpowiedzi: Afobam
Kiedy lekarz sięga po Afobam?
Czy Afobam jest lekiem psychotropowym?
Czy uzależnienie od Afobamu grozi tylko przy wysokich dawkach?
Co może zastąpić Afobam?
Czy alkohol można łączyć z Afobamem?
Po jakim czasie zaczyna działać Afobam i ile godzin się utrzymuje?
05Inne leki
- Relanium: Diazepam, benzodiazepina: stany lękowe, skurcze mięśni, odstawienie alkoholu
- Lorafen: Lorazepam (benzodiazepina): lęk i zaburzenia snu, tabletki drażowane
- Diazepam: Diazepam: benzodiazepina na lęk, skurcze mięśni i odstawienie alkoholu (Rp, IV-P)
- Alprazolam: Alprazolam: benzodiazepina do krótkiego leczenia ciężkich stanów lękowych (Rp, IV-P)
- Estazolam: Estazolam: benzodiazepina do krótkotrwałego leczenia bezsenności, grupa IV-P
- Lorazepam: Lorazepam: benzodiazepina do krótkotrwałego leczenia lęku i bezsenności lękowej
Ta strona opisuje, jak zamówić receptę, i nie zastępuje porady lekarza. O dawce i sposobie stosowania leku decyduje lekarz. Jeśli zagrożone jest życie, dzwoń pod 112.
Proces tworzenia i weryfikacji tekstów opisują nasze wytyczne redakcyjne.
Opracowanie: redakcja Medirecept · Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)