Zaloguj Zamów

Afobam (alprazolam): karta informacyjna benzodiazepiny z grupy IV-P

Afobam zawiera alprazolam, czyli benzodiazepinę, a Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) dopuszcza go jedynie do krótkiego, objawowego leczenia pacjentów pełnoletnich z ciężkimi stanami lękowymi. Kategoria wydania to Rp, ale sama substancja figuruje w grupie IV-P wykazu psychotropów, dlatego wystawienie i realizację recepty obejmują odrębne przepisy. Leczenie powinno trwać możliwie najkrócej, maksymalnie 2-4 tygodnie, ze względu na ryzyko uzależnienia.

01Najważniejsze informacje

Nazwa Afobam
Substancja czynna Alprazolamum
Kategoria wydawania Rp
Rodzaj leku Benzodiazepina
Usługa Psychiatria
Data publikacji 2026-11-10

1. Rekord produktu Afobam

Poniższy rekord zestawia dane rejestrowe produktu. Każdy wiersz można czytać osobno.

Punkt 5.1 ChPL opisuje alprazolam jako triazolobenzodiazepinę. Profil całej klasy jest jakościowo zbliżony: działanie przeciwlękowe, nasenne i uspokajające, miorelaksacyjne oraz przeciwdrgawkowe; za mechanizm uznaje się prawdopodobnie wzmocnienie hamującego przekaźnictwa, w którym pośredniczy kwas gamma-aminomasłowy (GABA). Opis substancji niezależny od marki zawiera karta alprazolamu, a porównanie całej grupy zestawienie benzodiazepin.

Pole rekorduWartość
Nazwa handlowaAfobam, tabletki
Substancja czynnaAfobam zawiera alprazolam (Alprazolamum)
Grupa lekówAfobam należy do pochodnych benzodiazepiny, kod ATC N05BA12
Kategoria wydaniaAfobam wydaje się na receptę (Rp)
Status prawny substancjiAlprazolam należy do grupy IV-P substancji psychotropowych; recepta podlega odrębnym wymogom
Moce w obrocieTabletki Afobam mają trzy moce: 0,25 mg, 0,5 mg oraz 1 mg
Podmiot odpowiedzialnyPodmiotem odpowiedzialnym za Afobam jest Egis Pharmaceuticals PLC

2. Wskazanie: na co jest Afobam

Punkt 4.1 ChPL zawiera jedno wskazanie: krótkotrwałe objawowe leczenie stanów lękowych u dorosłych. Zakres ogranicza się do zaburzeń ciężkich: takich, w których objawy mają duże nasilenie, uniemożliwiają pacjentowi normalne funkcjonowanie lub są dla niego wyjątkowo uciążliwe.

ChPL produktu Afobam nie wymienia osobno zaburzenia panicznego. Leczenie napadów paniki, opisanych w karcie o ataku paniki, ustala psychiatra.

Punkt 4.4 zawęża zakres: benzodiazepiny nie mają wskazania jako podstawowe leczenie psychoz, a w depresji nie należy przepisywać ich jako jedynego leku, ponieważ grozi to wywołaniem prób samobójczych lub wzrostem ich ryzyka. U pacjentów, którzy nie ukończyli 18 lat (dzieci i młodzież), alprazolamu się nie stosuje.

3. Moce tabletek i dopuszczalny czas leczenia

W rekordzie figurują tabletki o mocy 0,25 mg, 0,5 mg i 1 mg. O dawce rozstrzyga lekarz u konkretnego pacjenta, biorąc pod uwagę nasilenie objawów i odpowiedź na terapię; schematów dawkowania ten rekord nie zawiera.

Czas leczenia określa punkt 4.2 ChPL: najmniejsza skuteczna dawka, możliwie najkrócej i maksymalnie przez 2-4 tygodnie. Wyjście poza ten limit jest możliwe dopiero po powtórnej ocenie pacjenta przez specjalistę; terapii długotrwałej ChPL nie zaleca. Już przy rozpoczęciu leczenia pacjent powinien wiedzieć, że terapia jest ograniczona w czasie, a dawkę zmniejsza się stopniowo.

Leczenie jest objawowe, więc po jego zakończeniu objawy mogą wrócić. Odstawienie zawsze przebiega stopniowo, według planu lekarza, aby uniknąć zespołu odstawienia.

4. Po jakim czasie i jak długo działa alprazolam

Według punktu 5.2 ChPL maksymalne stężenie alprazolamu we krwi występuje po 1-2 godzinach od przyjęcia tabletki. Okres półtrwania mieści się w przedziale 12-15 godzin, u pacjentów w podeszłym wieku sięga średnio 16 godzin, a dla metabolitów jest tego samego rzędu.

ChPL nie podaje wprost, ile godzin trwa działanie jednej tabletki, także 0,25 mg. Okres półtrwania mówi, jak szybko organizm usuwa lek, a nie jak długo utrzymuje się efekt przeciwlękowy. Punkt 4.4 zaznacza, że przy benzodiazepinach o krótkim czasie działania objawy odstawienia mogą pojawiać się w przerwach między dawkami.

Możliwym skutkiem alprazolamu jest niepamięć następcza, pojawiająca się najczęściej po kilku godzinach od zażycia tabletki. Dlatego ChPL zaleca, by pacjent miał zapewnione 7-8 godzin snu bez przerw.

5. Skutki uboczne według tabeli 4.8

Objawy niepożądane pojawiają się na ogół w pierwszej fazie terapii, a ChPL odnotowuje, że wycofują się przy dalszym leczeniu albo po redukcji dawki. Ich wystąpienie zależy od wrażliwości pacjenta i dawki.

Przy reakcjach paradoksalnych, takich jak pobudzenie, agresja, koszmary senne czy omamy, punkt 4.4 nakazuje przerwać stosowanie leku; w takiej sytuacji trzeba od razu skontaktować się z lekarzem, który ustali dalsze postępowanie. W wieku podeszłym sedacja razem ze słabością mięśni podnosi ryzyko upadku. Rejestr częstości:

  • bardzo często (1 na 10 pacjentów lub więcej): senność, sedacja, ataksja, depresja, ból i zawroty głowy, zaburzenia mowy i pamięci, drażliwość, zmęczenie, zaparcie, uczucie suchości w ustach;
  • często: dezorientacja, splątanie, nerwowość, lęk, bezsenność, osłabione łaknienie, spadek libido, zaburzenia koncentracji, koordynacji i równowagi, letarg, hipersomnia (nadmierna potrzeba snu), drżenie, niewyraźne widzenie, nudności, zaburzenia funkcji seksualnych, zmiana masy ciała;
  • niezbyt często: uzależnienie, mania, omamy, gniew, pobudzenie, niepamięć, osłabienie siły mięśniowej, nietrzymanie moczu, zespół odstawienia leku;
  • częstość nieznana: między innymi hipomania, zachowania agresywne, nadużywanie leku, zapalenie wątroby, obrzęk naczynioruchowy.

6. Afobam a alkohol, opioidy i prowadzenie auta

Punkt 4.5 ChPL stanowi jednoznacznie: nie wolno spożywać alkoholu w czasie stosowania produktu Afobam. Połączenie benzodiazepin z alkoholem, opioidami albo innymi substancjami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy sumuje to hamowanie, aż do depresji oddechowej włącznie.

Przyjmowanie alprazolamu razem z opioidem grozi głęboką sedacją, depresją oddechową, śpiączką, a nawet zgonem. Według ChPL dopuszcza się je tylko wtedy, gdy innego sposobu leczenia nie da się zastosować.

Wpływ Afobamu na kierowanie pojazdami i pracę przy maszynach ChPL określa jako znaczny, bo sedacja, niepamięć oraz osłabienie koncentracji i sprawności mięśni obniżają bezpieczeństwo. Zgodnie z ChPL pacjenta trzeba uprzedzić, by na czas leczenia zrezygnował z prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.

Stężenie alprazolamu mogą zwiększać leki hamujące enzym CYP3A4. Łączenia z azolowymi lekami przeciwgrzybiczymi (między innymi itrakonazolem, ketokonazolem, worykonazolem i pozakonazolem) ChPL nie zaleca; szczególnej ostrożności wymaga stosowanie razem z sertraliną, fluoksetyną, fluwoksaminą, nefazodonem, cymetydyną, antybiotykami makrolidowymi i doustnymi środkami antykoncepcyjnymi. Więcej w karcie o interakcjach.

7. Psychotrop grupy IV-P: uzależnienie, tolerancja, odstawienie

Afobam jest lekiem psychotropowym także w znaczeniu prawnym. Alprazolam wpisano do grupy IV-P wykazu, który określa rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych.

Punkt 4.4 ChPL ostrzega, że przyjmowanie benzodiazepin, alprazolamu nie wyłączając, może doprowadzić do uzależnienia fizycznego albo psychicznego. Zagrożenie zwiększa się z wysokością dawki i długością terapii, a także u pacjentów z wcześniejszym nadużywaniem alkoholu albo leków oraz przy jednoczesnym przyjmowaniu kilku benzodiazepin; nie omija jednak dawek terapeutycznych ani osób, u których czynników ryzyka nie stwierdzono.

Według ChPL tolerancja przy alprazolamie zdarza się rzadko, choć jest możliwa; wykazano ją dla działania uspokajającego, nie przeciwlękowego. Wśród przypadków nadużywania alprazolamu w połączeniu z alkoholem, opioidami lub innymi benzodiazepinami ChPL notuje zgony. Leku nie wolno przekazywać innym osobom, a niewykorzystane tabletki trzeba właściwie przechowywać i utylizować.

Gwałtowne odstawienie leku grozi zespołem odstawiennym, w którym występują bóle głowy i mięśni, skrajnie nasilony lęk, napięcie, niepokój, drażliwość oraz dezorientacja; w części przypadków dochodzą do tego depersonalizacja, derealizacja, nadwrażliwość na dotyk, hałas i światło, omamy albo napady padaczkowe. Możliwe jest też zjawisko odbicia. Dlatego dawkę zmniejsza się stopniowo, wyłącznie z lekarzem.

8. Przeciwwskazania, ciąża i karmienie piersią

Punkt 4.3 ChPL wymienia przeciwwskazania: nadwrażliwość na alprazolam lub inne benzodiazepiny, miastenię (myasthenia gravis), ciężką niewydolność oddechową, zespół bezdechu nocnego, ciężką niewydolność wątroby oraz wiek poniżej 18 lat.

Alprazolam nie jest zalecany w ciąży ani w okresie planowania ciąży. Przyjmowanie leku pod koniec ciąży niesie ryzyko, że noworodek urodzi się z zespołem wiotkiego dziecka lub objawami odstawiennymi. Alprazolam przechodzi do mleka kobiecego w niewielkich stężeniach, ale u kobiet karmiących piersią nie należy go stosować.

9. Odpowiedniki alprazolamu i koszt opakowania

Ta sama substancja czynna znajduje się w innych produktach w obrocie: Zomiren, Neurol, Xanax, Xanax SR, Alpraxil, Alprox i Alpragen. Niektóre z nich mają postać tabletek o zmodyfikowanym albo przedłużonym uwalnianiu, oddających alprazolam w innym tempie niż standardowe tabletki Afobam; zamiana jednego produktu na drugi bez decyzji lekarza jest niedopuszczalna. Osobną kartę ma Xanax.

Na cenę opakowania wpływają moc, liczba tabletek oraz pozycja produktu w bieżącym wykazie leków refundowanych, który ogłasza Minister Zdrowia. Odpłatność podaje apteka; karta nie podaje kwot.

10. Recepta na Afobam: zasady dla substancji grupy IV-P

Afobam wydaje się na receptę Rp. Bez recepty apteka Afobamu nie wyda; tabletki z nielegalnego obrotu mogą być podróbkami o nieznanej zawartości i dawce.

Termin realizacji recepty na substancję psychotropową nie może przekroczyć 30 dni (art. 96a ust. 7 pkt 4 Prawa farmaceutycznego) i dotyczy także e-recepty. Dłuższy termin przewidziany dla e-recepty w zasadzie ogólnej tu nie obowiązuje. Ograniczenie ilości do 90 dni stosowania obejmuje grupy I-N i II-P, a alprazolamu nie dotyczy; w praktyce klinicznej długość terapii wyznacza ChPL, czyli najwyżej 2-4 tygodnie.

Bez badania pacjenta dopuszczalna jest recepta na kontynuację, gdy przemawia za tym stan zdrowia widoczny w dokumentacji medycznej (art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). W odniesieniu do grupy IV-P § 7 ust. 2b rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje stawia warunek: od ostatniego badania pacjenta mogą minąć najwyżej 3 miesiące. Orzekający ma ponadto obowiązek ustalić na podstawie historii leczenia w systemie P1 lub wywiadu, czy ilość leku przepisana wcześniej nie wystarcza (§ 7 ust. 2a pkt 1). Wyłączenie przewidziane w § 7 ust. 2c dotyczy wyłącznie lekarza, który udziela świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej na podstawie umowy z NFZ.

W serwisie rozpatrywany jest wyłącznie wniosek o kontynuację leczenia ustalonego przez psychiatrę. Pacjent wypełnia formularz z wywiadem, wniosek ocenia lekarz orzekający (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301); pytania uzupełniające obsługuje czat. Nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych. Lekarz może odmówić wystawienia recepty, na przykład gdy leczenie wykracza poza granice z ChPL bez aktualnej oceny psychiatry; opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Zasady opisuje karta recepty na leki psychotropowe, a przebieg wniosku strona e-recepta psychiatryczna.

Karta substancji czynnej

  • Alprazolam - Alprazolam: benzodiazepina do krótkiego leczenia ciężkich stanów lękowych (Rp, IV-P)

Inne leki z tą substancją

  • Xanax - Alprazolam, benzodiazepina: krótkotrwałe leczenie ciężkich stanów lękowych u dorosłych

02Jak zamówić receptę

  1. 1 Otwierasz formularz Nazwa leku jest już wpisana: Afobam. Wystarczy dodać dawkę.
  2. 2 Odpowiadasz na pytania Podajesz swoje dane i odpowiadasz na kilka pytań o zdrowie. Konto nie jest potrzebne.
  3. 3 Płacisz Cena: 250 zł. Płacisz BLIK-iem albo kartą po wypełnieniu formularza.
  4. 4 Lekarz ocenia wniosek Wniosek czyta lekarz z prawem wykonywania zawodu. Może dopytać na czacie, a o recepcie decyduje sam.
  5. 5 Kod na e-mail Jeśli lekarz wystawi e-receptę, kod przyjdzie na e-mail. W aptece podajesz go razem z numerem PESEL.

O recepcie na Afobam decyduje lekarz. Płacisz za ocenę wniosku, więc przy odmowie opłata nie wraca.

03Kto stoi za Medirecept

  • Lekarz ocenia każdy wniosek Nadzór medyczny: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn), PWZ 3211301.
  • Podmiot leczniczy MEDINOW Sp. z o.o., wpis do RPWDL nr 000000307381.
  • Kod e-recepty na e-mail Po decyzji lekarza kod przychodzi na e-mail i widać go też w IKP.
  • Szybka i bezpieczna płatność Płacisz w kilka sekund BLIK-iem albo kartą. Połączenie jest szyfrowane, a danych karty nie widzimy.

04Pytania i odpowiedzi: Afobam

Kiedy lekarz sięga po Afobam?

Wyłącznie przy ciężkich stanach lękowych u dorosłych, na krótko i objawowo: według ChPL chodzi o sytuacje, w których objawy są silnie nasilone, nie pozwalają normalnie funkcjonować albo bardzo dokuczają. Lek nie jest przeznaczony do monoterapii depresji ani do podstawowego leczenia psychoz. Diagnozę stawia i o rozpoczęciu terapii decyduje psychiatra podczas wizyty.

Czy Afobam jest lekiem psychotropowym?

Tak. Alprazolam jest substancją psychotropową grupy IV-P, mimo że Afobam wydaje się na receptę Rp. Skutki są praktyczne: na realizację recepty, również elektronicznej, pacjent ma 30 dni, a kontynuacja bez badania jest możliwa jedynie wtedy, gdy ostatnie badanie odbyło się najwyżej 3 miesiące wcześniej (z wyjątkiem lekarza POZ działającego w ramach umowy z NFZ).

Czy uzależnienie od Afobamu grozi tylko przy wysokich dawkach?

Nie. Zgodnie z ChPL uzależnienie psychiczne albo fizyczne może się rozwinąć także przy dawkach terapeutycznych i u pacjentów bez czynników ryzyka, choć z wyższą dawką i dłuższym leczeniem zagrożenie rośnie. Dlatego leczenie powinno trwać maksymalnie 2-4 tygodnie. Nagłe odstawienie grozi objawami odstawienia, więc dawkę zmniejsza się stopniowo pod kontrolą lekarza.

Co może zastąpić Afobam?

Inne produkty z alprazolamem to na przykład Alprox, Xanax, Neurol, Alpragen, Zomiren i Alpraxil. Wśród nich są postacie o przedłużonym uwalnianiu, oddające substancję w innym tempie niż tabletki zwykłe, dlatego o zamianie decyduje lekarz. Przejście na lek z innej grupy, na przykład przy dłuższym leczeniu lęku, ustala psychiatra.

Czy alkohol można łączyć z Afobamem?

Nie. Zakaz picia alkoholu przez cały okres przyjmowania Afobamu wynika wprost z ChPL. Etanol nasila hamujący wpływ alprazolamu na ośrodkowy układ nerwowy, co grozi depresją oddechową. ChPL odnotowuje zgony przy nadużywaniu alprazolamu razem z alkoholem, opioidami i innymi benzodiazepinami.

Po jakim czasie zaczyna działać Afobam i ile godzin się utrzymuje?

ChPL nie podaje wprost, po jakim czasie Afobam zaczyna działać ani ile godzin utrzymuje się efekt jednej tabletki, także 0,25 mg. Odnotowuje za to, że szczyt stężenia we krwi przypada 1-2 godziny po zażyciu, a okres półtrwania to 12-15 godzin (u pacjentów starszych przeciętnie 16 godzin). Dawkę i porę przyjmowania ustala lekarz.

05Inne leki

  • Relanium: Diazepam, benzodiazepina: stany lękowe, skurcze mięśni, odstawienie alkoholu
  • Lorafen: Lorazepam (benzodiazepina): lęk i zaburzenia snu, tabletki drażowane
  • Diazepam: Diazepam: benzodiazepina na lęk, skurcze mięśni i odstawienie alkoholu (Rp, IV-P)
  • Alprazolam: Alprazolam: benzodiazepina do krótkiego leczenia ciężkich stanów lękowych (Rp, IV-P)
  • Estazolam: Estazolam: benzodiazepina do krótkotrwałego leczenia bezsenności, grupa IV-P
  • Lorazepam: Lorazepam: benzodiazepina do krótkotrwałego leczenia lęku i bezsenności lękowej

Ta strona opisuje, jak zamówić receptę, i nie zastępuje porady lekarza. O dawce i sposobie stosowania leku decyduje lekarz. Jeśli zagrożone jest życie, dzwoń pod 112.

Proces tworzenia i weryfikacji tekstów opisują nasze wytyczne redakcyjne.

Opracowanie: redakcja Medirecept · Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)