Zaloguj Zamów

Rekord leku: arypiprazol - wskazania, działania niepożądane i kontynuacja leczenia

Arypiprazol to lek przeciwpsychotyczny wydawany na receptę (Rp). Według Charakterystyki Produktu Leczniczego Abilify służy do leczenia schizofrenii oraz epizodów maniakalnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej typu I, a u dorosłych także do zapobiegania nowym epizodom manii. Do najczęstszych działań niepożądanych należą akatyzja i nudności, a online można jedynie wnioskować o kontynuację leczenia prowadzonego przez psychiatrę.

01Najważniejsze informacje

Nazwa Arypiprazol
Substancja czynna Aripiprazolum
Kategoria wydawania Rp
Rodzaj leku Lek przeciwpsychotyczny
Usługa Psychiatria
Data publikacji 2026-11-16

L27.1 Rekord substancji: arypiprazol w zestawieniu

Arypiprazol należy do leków przeciwpsychotycznych nowszej generacji. Rekord poniżej zbiera dane rejestracyjne substancji i produktu referencyjnego; każdy wiersz można czytać osobno.

Pole rekorduWartość
Substancja czynnaArypiprazol, nazwa międzynarodowa aripiprazolum.
Grupa lekówArypiprazol należy do innych leków przeciwpsychotycznych, kod ATC N05AX12.
Kategoria wydaniaArypiprazol we wszystkich postaciach jest wydawany na receptę (Rp).
Wykaz substancji psychotropowychArypiprazolu nie ma na wykazie substancji psychotropowych.
Postaci doustne w obrocieArypiprazol występuje w tabletkach 2,5 mg, 5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg i 30 mg, w tabletkach ulegających rozpadowi w jamie ustnej 10 mg, 15 mg i 30 mg, w kapsułkach twardych 5 mg, 10 mg i 15 mg oraz w roztworze doustnym 1 mg/ml.
Postaci do wstrzykiwańArypiprazol jest dostępny także jako roztwór do wstrzykiwań oraz jako postaci o przedłużonym uwalnianiu do wstrzykiwań, opisane w odrębnych charakterystykach.
Produkt referencyjnyProduktem referencyjnym arypiprazolu jest Abilify firmy Otsuka Pharmaceutical Netherlands, dopuszczony do obrotu w procedurze centralnej.

L27.2 Wskazania zarejestrowane w ChPL

Na pytanie, na co jest arypiprazol, Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify odpowiada trzema wskazaniami:

  • leczenie schizofrenii u dorosłych i u młodzieży w wieku 15 lat i starszej;
  • leczenie epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym lub ciężkim w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zapobieganie nowym epizodom maniakalnym u dorosłych, u których występują głównie epizody maniakalne i którzy odpowiadają na leczenie arypiprazolem;
  • Leczenie epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym lub ciężkim w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I u młodzieży w wieku 13 lat i starszej, w leczeniu trwającym do 12 tygodni.

L27.3 Mechanizm działania i czas do poprawy

Skuteczność arypiprazolu wiąże się według ChPL ze skojarzonym działaniem: częściowo agonistycznym wobec receptora dopaminowego D2 i serotoninowego 5-HT1A oraz antagonistycznym wobec receptora serotoninowego 5-HT2A. Częściowy agonizm oznacza, że lek działa hamująco przy nadmiernej aktywności układu dopaminowego, a pobudzająco przy jego niedoczynności, co wykazano w modelach zwierzęcych.

Na pytanie, po jakim czasie działa arypiprazol, ChPL odpowiada ogólnie: podczas leczenia przeciwpsychotycznego kliniczna poprawa może nastąpić w ciągu od kilku dni do kilku tygodni. Przez cały ten okres pacjent powinien pozostawać pod ścisłą obserwacją. Lek przyjmuje się raz na dobę o stałej porze, niezależnie od posiłków; dawkę ustala lekarz.

L27.4 Działania niepożądane według częstości z ChPL

Najczęściej notowanymi działaniami niepożądanymi w badaniach kontrolowanych placebo były akatyzja i nudności, każde u więcej niż 3% pacjentów przyjmujących arypiprazol doustnie. Zestawienie poniżej obejmuje wybrane pozycje tabeli 4.8.

  • Często (od 1 na 100 do 1 na 10 osób): akatyzja, zaburzenia pozapiramidowe, drżenie, ból głowy, sedacja, senność, zawroty głowy, bezsenność, lęk, niepokój, niewyraźne widzenie, nudności, wymioty, zaparcia, niestrawność, nadmierne wydzielanie śliny, zmęczenie oraz cukrzyca.
  • Niezbyt często (od 1 na 1000 do 1 na 100 osób): między innymi późne dyskinezy, dystonia, zespół niespokojnych nóg, podwójne widzenie, światłowstręt, tachykardia, hipotensja ortostatyczna, czkawka, hiperglikemia, hiperprolaktynemia lub zmniejszenie stężenia prolaktyny, depresja i hiperseksualność.
  • Częstość nieznana (zgłoszenia po wprowadzeniu do obrotu): między innymi złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki typu grand mal, zespół serotoninowy, zaburzenia kontroli impulsów, w tym związane z hazardem, zwiększenie lub zmniejszenie masy ciała, reakcje uczuleniowe oraz myśli i próby samobójcze.

L27.5 Akatyzja i inne objawy ruchowe

Akatyzja to wewnętrzny niepokój ruchowy: trudność w usiedzeniu lub ustaniu w miejscu i przymus poruszania się. W badaniach kontrolowanych placebo wystąpiła u 12,1% pacjentów z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym leczonych arypiprazolem wobec 3,2% po placebo, a u pacjentów ze schizofrenią u 6,2% wobec 3,0%. Taki objaw trzeba zgłosić lekarzowi, bo może wymagać zmiany leczenia.

ChPL opisuje też dystonię, czyli długotrwałe, mimowolne skurcze mięśni, na przykład szyi, z możliwym uciskiem w gardle i trudnością w przełykaniu lub oddychaniu. Może pojawić się w pierwszych dniach leczenia, częściej u mężczyzn i osób młodszych. Późne dyskinezy, czyli mimowolne ruchy związane z leczeniem, zgłaszano niezbyt często; mogą czasowo nasilić się lub nawet wystąpić dopiero po odstawieniu leku.

L27.6 Ostrzeżenia, które warto znać przed kolejną receptą

Popędy i impulsy. Podczas leczenia mogą pojawić się zwiększone popędy, w szczególności do hazardu, a także wzmożony popęd seksualny, kompulsywne wydawanie pieniędzy lub objadanie się. ChPL zaleca, aby lekarz pytał o nie pacjenta i bliskich, bo nierozpoznane mogą zaszkodzić choremu lub innym.

Złośliwy zespół neuroleptyczny. To rzadki, potencjalnie śmiertelny stan: bardzo wysoka gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości, nieregularne tętno lub wahania ciśnienia, obfite pocenie. Przy takich objawach albo przy niewyjaśnionej wysokiej gorączce należy przerwać leczenie wszystkimi lekami przeciwpsychotycznymi, a sytuacja wymaga pilnej pomocy medycznej, w razie zagrożenia życia pod numerem 112.

Cukier we krwi. Pacjenci powinni być obserwowani pod kątem hiperglikemii: nadmiernego pragnienia, częstego oddawania moczu, wzmożonego apetytu i osłabienia. Osoby z cukrzycą lub jej czynnikami ryzyka wymagają regularnej kontroli glikemii.

Nastrój. Zachowania samobójcze wiążą się z chorobami psychicznymi i zaburzeniami nastroju; zgłaszano je czasem wkrótce po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego. Każde nasilenie takich myśli wymaga kontaktu z lekarzem od razu.

Inne. Ostrożność dotyczy chorób serca i naczyń mózgowych, wydłużenia odstępu QT w rodzinie, napadów drgawek w przeszłości oraz ryzyka upadków. U osób w podeszłym wieku z psychozą związaną z otępieniem obserwowano zwiększoną śmiertelność (3,5% wobec 1,7% po placebo); arypiprazol nie jest wskazany w tej grupie.

L27.7 Arypiprazol a przytycie

Według ChPL w badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych. W 26-tygodniowym badaniu porównawczym z olanzapiną przyrost masy ciała o co najmniej 7% stwierdzono u 13% ocenianych pacjentów leczonych arypiprazolem wobec 33% leczonych olanzapiną. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano jednak zwiększenie masy ciała, zwykle u osób z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak cukrzyca, choroby tarczycy lub gruczolak przysadki. U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym przyrost masy ciała obserwowano po 4 tygodniach leczenia i należy go kontrolować.

L27.8 Alkohol, prowadzenie pojazdów, ciąża i karmienie piersią

Alkohol. ChPL nakazuje zachować ostrożność, gdy arypiprazol jest przyjmowany razem z alkoholem lub innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy, które także wywołują sedację. Powodem jest możliwe nakładanie się działań niepożądanych, takich jak sedacja; praktyczne zasady w konkretnym przypadku ustala lekarz.

Prowadzenie pojazdów. Arypiprazol wywiera niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, ze względu na możliwą sedację, senność, omdlenie oraz niewyraźne lub podwójne widzenie.

Ciąża. Ze względu na niewystarczające dane u ludzi i budzące wątpliwości wyniki badań na zwierzętach lek nie może być stosowany w okresie ciąży, chyba że spodziewane korzyści wyraźnie przewyższają ryzyko dla płodu. Pacjentka powinna powiadomić lekarza, jeśli zajdzie w ciążę lub ją planuje. U noworodków narażonych na lek w trzecim trymestrze mogą wystąpić objawy pozapiramidowe lub odstawienne.

Karmienie piersią. Arypiprazol i jego metabolity przenikają do mleka kobiecego. Decyzję o przerwaniu karmienia albo terapii podejmuje się z lekarzem.

L27.9 Interakcje odnotowane w rekordzie

Arypiprazol jest metabolizowany między innymi przez enzymy CYP2D6 i CYP3A4. Silne inhibitory tych enzymów, takie jak chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna, ketokonazol czy itrakonazol, zwiększają stężenie leku, a silne induktory CYP3A4, takie jak karbamazepina, ryfampicyna, fenytoina czy ziele dziurawca, je zmniejszają. W obu sytuacjach ChPL zaleca dostosowanie dawki arypiprazolu, o którym decyduje lekarz, dlatego każdy nowy lek trzeba zgłosić.

ChPL opisuje też przypadki zespołu serotoninowego, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków z grup SSRI lub SNRI, możliwe nasilenie działania niektórych leków obniżających ciśnienie oraz potrzebę ostrożności przy lekach wydłużających odstęp QT. Zasady sprawdzania połączeń omawia karta o interakcjach leków przy recepcie.

L27.10 Czy arypiprazol uzależnia i czy jest psychotropem

Charakterystyka Abilify nie opisuje uzależnienia od arypiprazolu ani objawów odstawienia u dorosłych; objawy odstawienne wymienia wyłącznie u noworodków narażonych na lek w czasie ciąży. Arypiprazolu nie ma na wykazie substancji psychotropowych, więc recepta na niego jest zwykłą receptą Rp. Potoczne nazywanie leków przeciwpsychotycznych psychotropami nie zmienia tego statusu prawnego.

Arypiprazolu nie da się legalnie kupić bez recepty. Preparat z nielegalnego źródła może być podróbką o nieznanym składzie, a przy leku wymagającym kontroli objawów ruchowych i metabolicznych to ryzyko podwójne.

L27.11 Odstawienie i zmiana leku tylko z lekarzem

Leczenie podtrzymujące chroni przed nawrotem. W 26-tygodniowym badaniu u dorosłych z ustabilizowaną przewlekłą schizofrenią nawrót wystąpił u 34% osób kontynuujących arypiprazol i u 57% osób przyjmujących placebo. Samodzielne przerwanie terapii odbiera tę ochronę, a późne dyskinezy mogą ujawnić się dopiero po odstawieniu leku.

Decyzję o zakończeniu, zmniejszeniu dawki albo zmianie na inny lek podejmuje psychiatra prowadzący, na podstawie stanu klinicznego. Opis schorzeń, w których stosuje się arypiprazol, zawierają karty o schizofrenii i o chorobie afektywnej dwubiegunowej.

L27.12 Nazwy handlowe i odpowiedniki

Produktem referencyjnym jest Abilify; w rejestrze figuruje też Abilify Maintena oraz liczne odpowiedniki, między innymi Abilium, Apiprax, Apra, Aribit, Aripilek, Arpixor, Aryfrenix, Aryzalera, Asduter, Explemed, Tractiva, Arypiprazol Glenmark i produkty oznaczone nazwą Aripiprazole z nazwą wytwórcy. Odpowiedniki zawierają tę samą substancję czynną, ale różnią się postacią, mocą i substancjami pomocniczymi; tabletki Abilify zawierają laktozę. Zamianę preparatu warto potwierdzić z farmaceutą albo lekarzem.

L27.13 E-recepta na arypiprazol w trybie kontynuacji

Rozpoznanie schizofrenii lub choroby afektywnej dwubiegunowej oraz pierwszy dobór leku należą do psychiatry na wizycie. Wniosek online dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia już prowadzonego i udokumentowanego. Podstawą jest art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty: receptę niezbędną do kontynuacji leczenia można wystawić bez badania, jeżeli uzasadnia to stan zdrowia pacjenta odzwierciedlony w dokumentacji medycznej.

Pacjent wypełnia formularz z wywiadem w usłudze e-recepty psychiatrycznej, wniosek ocenia lekarz orzekający (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301), a pytania dodatkowe trafiają na czat. Lekarz może poprosić o kartę informacyjną lub zaświadczenie od psychiatry z aktualną postacią i mocą leku; na przesłanie dokumentów pacjent ma 48 godzin.

Decyzja należy do lekarza, który może odmówić i odesłać do psychiatry, na przykład przy nasileniu objawów, nowych objawach ruchowych albo braku dokumentacji. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Wystawiona e-recepta ma identyfikator dostępowy do realizacji w aptece; termin realizacji e-recepty nie może przekroczyć 365 dni, a odrębne terminy dotyczą antybiotyków (7 dni) oraz środków odurzających i substancji psychotropowych (30 dni).

02Jak zamówić receptę

  1. 1 Otwierasz formularz Nazwa leku jest już wpisana: Arypiprazol. Wystarczy dodać dawkę.
  2. 2 Odpowiadasz na pytania Podajesz swoje dane i odpowiadasz na kilka pytań o zdrowie. Konto nie jest potrzebne.
  3. 3 Płacisz Cena: 250 zł. Płacisz BLIK-iem albo kartą po wypełnieniu formularza.
  4. 4 Lekarz ocenia wniosek Wniosek czyta lekarz z prawem wykonywania zawodu. Może dopytać na czacie, a o recepcie decyduje sam.
  5. 5 Kod na e-mail Jeśli lekarz wystawi e-receptę, kod przyjdzie na e-mail. W aptece podajesz go razem z numerem PESEL.

O recepcie na Arypiprazol decyduje lekarz. Płacisz za ocenę wniosku, więc przy odmowie opłata nie wraca.

03Kto stoi za Medirecept

  • Lekarz ocenia każdy wniosek Nadzór medyczny: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn), PWZ 3211301.
  • Podmiot leczniczy MEDINOW Sp. z o.o., wpis do RPWDL nr 000000307381.
  • Kod e-recepty na e-mail Po decyzji lekarza kod przychodzi na e-mail i widać go też w IKP.
  • Szybka i bezpieczna płatność Płacisz w kilka sekund BLIK-iem albo kartą. Połączenie jest szyfrowane, a danych karty nie widzimy.

04Pytania i odpowiedzi: Arypiprazol

Na co jest arypiprazol według rekordu ChPL?

Arypiprazol jest zarejestrowany w leczeniu schizofrenii u dorosłych i młodzieży od 15 lat oraz w leczeniu umiarkowanych i ciężkich epizodów manii w chorobie afektywnej dwubiegunowej typu I. U dorosłych, którzy odpowiadają na ten lek, ChPL dopuszcza go także do zapobiegania nowym epizodom maniakalnym. U młodzieży od 13 lat leczenie manii trwa najwyżej 12 tygodni.

Jak szybko zaczyna działać arypiprazol?

ChPL nie podaje jednego terminu. Przy leczeniu przeciwpsychotycznym kliniczna poprawa może nastąpić w ciągu od kilku dni do kilku tygodni, a przez cały ten czas pacjent powinien pozostawać pod ścisłą obserwacją lekarza. Brak wyraźnej poprawy w pierwszych dniach nie jest powodem do samodzielnej zmiany leczenia.

Czy arypiprazol uzależnia jak leki psychotropowe?

Charakterystyka Abilify nie opisuje uzależnienia od arypiprazolu ani zespołu odstawiennego u dorosłych. Lek nie jest substancją psychotropową w rozumieniu wykazu, obowiązuje zwykła recepta Rp. Odstawienie nie jest jednak obojętne: przerwanie leczenia podtrzymującego zwiększa ryzyko nawrotu choroby, a późne dyskinezy mogą ujawnić się dopiero po odstawieniu.

Arypiprazol a alkohol: co zapisano w ChPL?

ChPL nakazuje ostrożność przy łączeniu arypiprazolu z alkoholem i innymi substancjami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy, które powodują sedację. Połączenie może nasilić sedację, co ma znaczenie także przy prowadzeniu auta, bo sam lek wywiera niewielki lub umiarkowany wpływ na tę zdolność. Zasady w konkretnym przypadku warto ustalić z psychiatrą prowadzącym.

Czy przyjmowanie arypiprazolu wpływa na wagę?

W badaniach klinicznych u dorosłych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego przyrostu masy ciała, a w porównaniu z olanzapiną wyraźny przyrost wagi zdarzał się rzadziej (13% wobec 33%). Po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano jednak tycie, zwykle u osób z czynnikami ryzyka, a u młodzieży z chorobą dwubiegunową masę ciała trzeba kontrolować.

Kto decyduje o odstawieniu arypiprazolu?

Wyłącznie z psychiatrą prowadzącym, który ocenia stan kliniczny i decyduje o tempie zmian. W badaniu u osób ze stabilną schizofrenią nawrót wystąpił u 34% kontynuujących lek i 57% po placebo, więc samodzielne przerwanie wyraźnie zwiększa ryzyko. Po odstawieniu warto obserwować pojawienie się mimowolnych ruchów i zgłosić je lekarzowi.

Czy receptę na arypiprazol można uzyskać przez internet?

Można złożyć wniosek, ale tylko o kontynuację leczenia ustalonego przez psychiatrę i opisanego w dokumentacji. Pacjent wypełnia formularz, lekarz orzekający ocenia wniosek i w razie potrzeby zadaje pytania na czacie. Lekarz może odmówić, a rozpoczęcie leczenia arypiprazolem albo zmiana leku wymaga wizyty u psychiatry.

05Inne leki

  • Ketrel: Kwetiapina, lek przeciwpsychotyczny: schizofrenia i choroba dwubiegunowa
  • Rispolept: Rysperydon: lek przeciwpsychotyczny w schizofrenii i manii
  • Kwetiapina: Kwetiapina: lek przeciwpsychotyczny w schizofrenii i chorobie dwubiegunowej
  • Sulpiryd: Sulpiryd: lek przeciwpsychotyczny, schizofrenia i depresja oporna na leczenie
  • Olanzapina: Olanzapina: lek przeciwpsychotyczny w schizofrenii i epizodach manii
  • Metformax: metformina - cukrzyca typu 2

Ta strona opisuje, jak zamówić receptę, i nie zastępuje porady lekarza. O dawce i sposobie stosowania leku decyduje lekarz. Jeśli zagrożone jest życie, dzwoń pod 112.

Proces tworzenia i weryfikacji tekstów opisują nasze wytyczne redakcyjne.

Opracowanie: redakcja Medirecept · Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)