Zaloguj Zamów

Karta 22: klonazepam w rekordzie leku - wskazania, ryzyko i tryb recepty

Klonazepam to pochodna benzodiazepiny, której Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) przypisuje jedno wskazanie: leczenie padaczki u dorosłych i dzieci. Lek jest wydawany na receptę (Rp), a jako substancja psychotropowa grupy IV-P podlega zaostrzonym zasadom. Kontynuację bez badania dopuszcza się wyłącznie w oknie 3 miesięcy od poprzedniego zbadania pacjenta, a na realizację dokumentu w aptece przewidziano 30 dni.

01Najważniejsze informacje

Nazwa Klonazepam
Substancja czynna Clonazepamum
Kategoria wydawania Rp
Rodzaj leku Benzodiazepina
Usługa Psychiatria
Data publikacji 2026-11-15

Rekord leku: dane identyfikacyjne klonazepamu

Rekord zestawia dane z rejestru produktów leczniczych i z ChPL produktu referencyjnego Clonazepamum TZF 2 mg (Tarchomińskie Zakłady Farmaceutyczne „Polfa” S.A.). Inne produkty z tą samą substancją mogą mieć w swojej charakterystyce inne wskazania, moce i postaci, dlatego wiążący pozostaje dokument dołączony do konkretnego opakowania.

Pole rekorduWartość
Substancja czynnaKlonazepam (nazwa międzynarodowa Clonazepamum) jest pochodną benzodiazepiny.
Grupa i kod ATCKlonazepam należy do leków przeciwdrgawkowych, pochodnych benzodiazepiny, kod ATC N03AE01.
Kategoria wydaniaKlonazepam w tabletkach i w roztworze do wstrzykiwań jest wydawany na receptę (Rp).
Status prawnyKlonazepam jest substancją psychotropową grupy IV-P, co zaostrza zasady wystawiania i realizacji recepty.
Postaci i moce w obrocieKlonazepam ma w obrocie dwie postaci: tabletki o mocy 0,5 mg lub 2 mg i roztwór do wstrzykiwań o stężeniu 1 mg/ml.
Nazwy handlowe w obrocieKlonazepam występuje w polskim obrocie jako Clonazepamum TZF i Klonafen.

Na co jest klonazepam: wskazanie zapisane w ChPL

Punkt 4.1 ChPL wymienia padaczkę u dorosłych i u dzieci. Wskazanie obejmuje napady uogólnione (akinetyczne, miokloniczne, toniczno-kloniczne i napady nieświadomości) oraz napady częściowe, czyli ogniskowe. Klinicznie lek podnosi próg drgawkowy i łagodzi przebieg obu rodzajów napadów.

Klonazepam bywa kojarzony z leczeniem lęku napadowego, jednak w charakterystyce produktu referencyjnego takiego wskazania nie ma. Jeżeli lek włączono z innego powodu niż padaczka, przesłanki tej decyzji zna psychiatra lub neurolog prowadzący i to w jego dokumentacji powinny być opisane. Objawy i postępowanie przy napadach lęku omawia osobna karta o ataku paniki.

ChPL zastrzega też, że przed rozpoczęciem leczenia należy dokładnie przeanalizować istniejące zaburzenia. Depresji, w tym lęku towarzyszącego depresji, nie należy leczyć samą benzodiazepiną, ponieważ podawanie jej jako jedynego leku grozi nasileniem tendencji samobójczych. Gdy pacjent ma objawy depresyjne, lekarz przepisuje klonazepam bardzo ostrożnie i w jak najmniejszej ilości, bo istnieje ryzyko zamierzonego przedawkowania.

Mechanizm działania i czas do efektu

Głównym miejscem działania leku są podwzgórze i układ limbiczny, a więc obszary mózgu odpowiedzialne za regulację emocji. Jak inne benzodiazepiny zwiększa powinowactwo receptora GABA-A do kwasu gamma-aminomasłowego, głównego neuroprzekaźnika hamującego. W efekcie neurony pracują wolniej, co w praktyce daje działanie przeciwdrgawkowe, uspokajające i przeciwlękowe, a także umiarkowanie nasenne i rozluźniające mięśnie szkieletowe.

Wchłanianie z przewodu pokarmowego jest dobre, a biodostępność postaci doustnej wynosi 90%. Po pojedynczej tabletce najwyższe stężenie we krwi pojawia się po 1 do 4 godzin. Okres półtrwania to 20 do 60 godzin, więc substancja długo utrzymuje się w organizmie, co ma znaczenie przy alkoholu i prowadzeniu pojazdów.

Dawkę i czas leczenia lekarz ustala indywidualnie. ChPL uzależnia długość terapii od stanu chorego i stanowi, że gdy lek nie przynosi wyraźnej poprawy, trzeba go odstawić, przy czym dawkę redukuje się zawsze stopniowo.

Rekord działań niepożądanych klonazepamu według ChPL

To, ile objawów niepożądanych wystąpi i jak będą nasilone, zależy od dawki i wrażliwości danej osoby; konieczność przerwania leczenia z powodu ciężkich reakcji jest rzadka. ChPL produktu referencyjnego podaje częstość tylko przy nielicznych objawach, na przykład przy rzadkich dolegliwościach żołądkowych, dlatego poniższe pozycje nie są uszeregowane według tego, jak często występują.

  • Układ nerwowy: senność, spowolnienie reakcji, ból i zawroty głowy, nadwrażliwość na światło, splątanie, ataksja. Najczęściej dotyczą początkowej fazy terapii oraz pacjentów w podeszłym wieku i zwykle słabną w miarę kontynuowania leczenia.
  • Pamięć i mowa: zwłaszcza po dużych dawkach zamazana mowa i zaburzenia pamięci; możliwa jest niepamięć następcza, która pojawia się zwykle kilka godzin po przyjęciu leku.
  • Reakcje paradoksalne obejmują pobudzenie, drażliwość, niepokój, agresywne zachowanie, koszmary senne i nasilenie bezsenności. Częściej dotyczą osób starszych i spożywających alkohol; przy ich wystąpieniu ChPL nakazuje odstawić klonazepam, o czym decyduje lekarz.
  • Wzrok, serce i krążenie: niewyraźne lub podwójne widzenie, oczopląs, bradykardia, ból w klatce piersiowej, nieznaczny spadek ciśnienia tętniczego.
  • Przewód pokarmowy i metabolizm: brak apetytu, a rzadko nudności, dolegliwości żołądkowe, suchość w jamie ustnej i niesmak.
  • Inne: osłabienie i bóle mięśni, wypadanie włosów, zaburzenia miesiączkowania i libido, zatrzymanie lub nietrzymanie moczu, alergiczne reakcje skórne.

Alkohol, opioidy i pozostałe interakcje

Alkoholu w jakiejkolwiek postaci nie należy pić przez cały okres przyjmowania klonazepamu ani przez 3 dni po ostatniej dawce. Etanol potęguje hamujące działanie klonazepamu na ośrodkowy układ nerwowy i pogłębia uspokojenie, które może przejść w zaburzenia koordynacji i utratę przytomności; możliwe są też pobudzenie i agresja. Zatrucie alkoholem jest przeciwwskazaniem, a przedawkowanie klonazepamu razem z alkoholem może zagrażać życiu.

Przyjmowanie klonazepamu razem z opioidami grozi sedacją, zahamowaniem oddychania, śpiączką, a nawet śmiercią. ChPL zastrzega takie połączenie dla pacjentów, u których inne sposoby leczenia nie są możliwe, i wymaga wtedy ścisłej obserwacji.

Działanie klonazepamu nasilają także leki przeciwdepresyjne, przeciwhistaminowe, inne leki psychotropowe, anestetyki oraz inhibitory cytochromu P-450, m.in. disulfiram, cymetydyna, erytromycyna, ketokonazol i rytonawir. Osłabiają je ryfampicyna, fenobarbital, fenytoina, prymidon, karbamazepina i palenie tytoniu. Z walproinianem sodu klonazepam może wywołać stan napadów nieświadomości. Kompletny wykaz przyjmowanych leków należy podać we wniosku, a zasady oceny takich połączeń opisuje karta interakcji leków przy recepcie.

Klonazepam za kierownicą, w ciąży i podczas karmienia piersią

Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn są wykluczone przez cały czas przyjmowania klonazepamu oraz przez 3 dni od ostatniej dawki. Niezależnie od leku ChPL zaznacza, że osoby chore na padaczkę nie powinny prowadzić samochodów.

W ciąży, a szczególnie w pierwszym i trzecim trymestrze, klonazepam podaje się tylko w sytuacji bezwzględnej konieczności, gdy bezpieczniejszego leku nie można użyć albo jest on przeciwwskazany. Przyjmowanie klonazepamu pod koniec ciąży może wywołać u noworodka obniżenie temperatury ciała i ciśnienia, zaburzenia rytmu serca i oddychania, osłabienie odruchu ssania, a także uzależnienie fizyczne i objawy odstawienia po porodzie. Wyniki badań przedklinicznych i epidemiologicznych wskazują na działanie teratogenne, więc o planowanej lub podejrzewanej ciąży trzeba poinformować lekarza.

Klonazepam przenika do mleka kobiecego i nie powinien być podawany kobietom karmiącym piersią.

Tolerancja, uzależnienie i status psychotropu

Regularne stosowanie benzodiazepin przez kilka tygodni może zmniejszyć skuteczność ich działania, czyli prowadzić do tolerancji. Leki te mogą też wywołać uzależnienie psychiczne i fizyczne, także przy dawkach terapeutycznych. Prawdopodobieństwo uzależnienia zwiększa się wraz z wysokością dawki i długością terapii, a szczególnie narażone są osoby uzależnione od alkoholu, leków lub narkotyków, które wymagają ścisłego nadzoru.

Klonazepam jest psychotropem również w sensie prawnym: figuruje w grupie IV-P wykazu substancji psychotropowych. Status ten nie przesądza o uzależnieniu u konkretnego pacjenta, natomiast przy recepcie bez badania nakłada na orzekającego lekarza obowiązek przejrzenia historii leczenia i ustalenia, czy ilość leku przepisana wcześniej nie jest już wystarczająca. Przeciwwskazaniem są ponadto ciężka niewydolność oddechowa lub wątroby, miastenia, ostra porfiria i zespół bezdechu sennego.

Odstawienie klonazepamu i zmiana leku: decyzja lekarza prowadzącego

Klonazepamu nie należy odstawiać nagle; ChPL wymaga zawsze stopniowego zmniejszania dawki, a tempo tego procesu ustala lekarz prowadzący. Nagłe przerwanie leczenia u osoby uzależnionej może wywołać zespół odstawienia: ból głowy i mięśni, napięcie, niepokój ruchowy, splątanie, drażliwość, bezsenność. W ciężkich przypadkach pojawiają się poczucie nierealności, nadwrażliwość na dotyk, dźwięk i światło, drętwienie kończyn, omamy lub drgawki.

Zamiana klonazepamu na inną benzodiazepinę albo na lek z innej grupy również należy do lekarza. Odpowiedników nie przelicza się samodzielnie, a różnice między lekami tej grupy zestawia karta benzodiazepin jako grupy leków.

Nazwy handlowe, Rivotril i zamienniki

Rekord odnotowuje w Polsce dwie nazwy handlowe: Clonazepamum TZF, w tabletkach 0,5 mg i 2 mg, oraz Klonafen. Nazwy Rivotril nie ma w wykazie produktów w obrocie, na którym oparto ten rekord; osoba znająca lek pod tą nazwą powinna ustalić z lekarzem albo farmaceutą, który produkt z klonazepamem jest dostępny.

Inne benzodiazepiny, na przykład lorazepam, nie są zamiennikami klonazepamu. To odrębne substancje z własnymi charakterystykami, wskazaniami i czasem działania.

Tryb recepty na substancję grupy IV-P

Recepta na klonazepam podlega przepisom o substancjach psychotropowych. Najważniejsze warunki zestawia poniższa lista; szerszy opis zawiera karta o zasadach recept na leki psychotropowe.

  • Podstawa: art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty dopuszcza receptę potrzebną do kontynuowania leczenia, wystawioną bez badania pacjenta, gdy przemawia za tym stan zdrowia opisany w dokumentacji medycznej.
  • Okno 3 miesięcy: dla substancji z grupy IV-P receptę bez badania dopuszcza się wyłącznie w ciągu 3 miesięcy od ostatniego zbadania pacjenta (§ 7 ust. 2b rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje).
  • Weryfikacja historii leczenia: na podstawie systemu P1 lub wywiadu orzekający lekarz ustala, czy ilość leku przepisana pacjentowi wcześniej nie jest już wystarczająca (§ 7 ust. 2a pkt 1).
  • Wyłączenie z § 7 ust. 2c obejmuje tylko lekarza, który udziela świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej na podstawie umowy z NFZ, i nie ma zastosowania do prywatnej usługi online.
  • Receptę na substancję psychotropową, również elektroniczną, realizuje się w ciągu 30 dni (art. 96a ust. 7 pkt 4 Prawa farmaceutycznego).
  • Rozporządzeniowy limit 90 dni odnosi się do grup I-N i II-P, nie do benzodiazepin z grupy IV-P, przy których o ilości leku decyduje lekarz.

Wniosek o kontynuację w medirecept

W medirecept wniosek składa się przez formularz z wywiadem i dokumentacją dotychczasowego leczenia. Rozpatruje go orzekający lekarz, funkcję nadzoru medycznego pełni lek. Damian Wojno (PWZ 3211301), a pytania dodatkowe padają na czacie. Zakres usługi ogranicza się do kontynuacji terapii, która jest już prowadzona i ma dokumentację; postawienie rozpoznania i pierwszy wybór leku pozostają zadaniem psychiatry podczas wizyty. Wymagane dokumenty wymienia karta dokumentacji do wniosku, a przebieg usługi strona e-recepty psychiatrycznej.

Rozstrzygnięcie należy do orzekającego lekarza, który może wniosek odrzucić, choćby wtedy, gdy ostatnie badanie odbyło się ponad 3 miesiące wcześniej. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Jeżeli recepta zostanie wystawiona, pacjent realizuje ją w aptece za pomocą identyfikatora dostępowego.

02Jak zamówić receptę

  1. 1 Otwierasz formularz Nazwa leku jest już wpisana: Klonazepam. Wystarczy dodać dawkę.
  2. 2 Odpowiadasz na pytania Podajesz swoje dane i odpowiadasz na kilka pytań o zdrowie. Konto nie jest potrzebne.
  3. 3 Płacisz Cena: 250 zł. Płacisz BLIK-iem albo kartą po wypełnieniu formularza.
  4. 4 Lekarz ocenia wniosek Wniosek czyta lekarz z prawem wykonywania zawodu. Może dopytać na czacie, a o recepcie decyduje sam.
  5. 5 Kod na e-mail Jeśli lekarz wystawi e-receptę, kod przyjdzie na e-mail. W aptece podajesz go razem z numerem PESEL.

O recepcie na Klonazepam decyduje lekarz. Płacisz za ocenę wniosku, więc przy odmowie opłata nie wraca.

03Kto stoi za Medirecept

  • Lekarz ocenia każdy wniosek Nadzór medyczny: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn), PWZ 3211301.
  • Podmiot leczniczy MEDINOW Sp. z o.o., wpis do RPWDL nr 000000307381.
  • Kod e-recepty na e-mail Po decyzji lekarza kod przychodzi na e-mail i widać go też w IKP.
  • Szybka i bezpieczna płatność Płacisz w kilka sekund BLIK-iem albo kartą. Połączenie jest szyfrowane, a danych karty nie widzimy.

04Pytania i odpowiedzi: Klonazepam

Do czego według ChPL służy klonazepam?

Charakterystyka produktu referencyjnego wymienia jedno wskazanie: padaczkę u dorosłych i dzieci, z napadami uogólnionymi (akinetycznymi, mioklonicznymi, toniczno-klonicznymi, napadami nieświadomości) oraz częściowymi. Lęku napadowego wśród wskazań tego produktu nie ma. Jeżeli lek włączono z innego powodu, uzasadnienie powinno znajdować się w dokumentacji lekarza prowadzącego, a dalsze leczenie ocenia lekarz z pełną wiedzą o przebiegu choroby.

Jak szybko klonazepam zaczyna działać i jak długo pozostaje w organizmie?

Po pojedynczej tabletce najwyższe stężenie we krwi pojawia się po 1 do 4 godzin, a biodostępność wynosi 90%. Okres półtrwania to 20 do 60 godzin, więc lek działa długo. Według ChPL zakaz alkoholu, prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn obowiązuje przez cały czas leczenia i jeszcze do 3 dni po jego zakończeniu.

Czy klonazepam uzależnia i czy formalnie jest psychotropem?

Tak, w obu znaczeniach. ChPL opisuje ryzyko uzależnienia psychicznego i fizycznego, także przy dawkach terapeutycznych, rosnące z dawką i czasem leczenia. Regularne przyjmowanie przez kilka tygodni może też osłabić działanie leku. Prawnie klonazepam jest substancją psychotropową grupy IV-P, wydawaną na receptę Rp, z ograniczeniem recepty bez badania do 3 miesięcy od ostatniego zbadania.

Czy podczas leczenia klonazepamem można wypić alkohol?

Nie. Zgodnie z ChPL alkoholu w żadnej postaci nie należy pić ani podczas terapii, ani przez 3 dni po jej zakończeniu. Alkohol nasila sedację aż do utraty przytomności, może wywołać reakcje paradoksalne, takie jak pobudzenie i agresja, a zatrucie klonazepamem połączone z alkoholem może zagrażać życiu. Podobnie groźne jest łączenie leku z opioidami.

Czy klonazepam powoduje przybieranie na wadze?

Charakterystyka produktu referencyjnego nie wymienia przyrostu masy ciała wśród działań niepożądanych. W zaburzeniach metabolizmu i odżywiania podaje brak apetytu, a wśród rzadszych objawów żołądkowych nudności i niesmak. Jeżeli w trakcie leczenia waga wyraźnie się zmienia, warto zgłosić to lekarzowi prowadzącemu, bo przyczyną może być choroba podstawowa, inne leki albo zmiana trybu życia.

Jak bezpiecznie zakończyć leczenie klonazepamem?

Wyłącznie stopniowo i pod kontrolą lekarza. ChPL stanowi, że produktu nie należy odstawiać nagle, a dawkę trzeba zawsze zmniejszać stopniowo; tempo ustala lekarz prowadzący. Gwałtowne zaprzestanie przyjmowania grozi objawami odstawiennymi, takimi jak ból głowy, drażliwość, niepokój czy bezsenność, a przy ciężkim przebiegu także drgawkami albo omamami. Przy nasileniu objawów należy od razu skontaktować się z lekarzem.

Czy receptę na klonazepam da się uzyskać bez wizyty w gabinecie?

Tylko na kontynuację i tylko w granicach przepisów. Recepta bez badania na substancję grupy IV-P jest dopuszczalna, gdy od ostatniego zbadania pacjenta minęły najwyżej 3 miesiące, a lekarz zweryfikował historię leczenia. W medirecept orzekający lekarz rozpatruje wniosek na podstawie formularza i dołączonej dokumentacji, a ewentualne pytania zadaje na czacie. Może odmówić, a opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.

05Inne leki

  • Estazolam: Estazolam: benzodiazepina do krótkotrwałego leczenia bezsenności, grupa IV-P
  • Lorazepam: Lorazepam: benzodiazepina do krótkotrwałego leczenia lęku i bezsenności lękowej
  • Xanax: Alprazolam, benzodiazepina: krótkotrwałe leczenie ciężkich stanów lękowych u dorosłych
  • Relanium: Diazepam, benzodiazepina: stany lękowe, skurcze mięśni, odstawienie alkoholu
  • Afobam: Alprazolam (benzodiazepina, IV-P): krótkotrwałe leczenie ciężkich stanów lękowych
  • Lorafen: Lorazepam (benzodiazepina): lęk i zaburzenia snu, tabletki drażowane

Ta strona opisuje, jak zamówić receptę, i nie zastępuje porady lekarza. O dawce i sposobie stosowania leku decyduje lekarz. Jeśli zagrożone jest życie, dzwoń pod 112.

Proces tworzenia i weryfikacji tekstów opisują nasze wytyczne redakcyjne.

Opracowanie: redakcja Medirecept · Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)