Citabax (citalopram, SSRI): opis leku na depresję i lęk napadowy

10. Citabax: co to za lek

Citabax zawiera citalopram (w ChPL zapisywany także jako cytalopram), substancję z grupy SSRI o kodzie ATC N06AB04. Leki tej grupy zwiększają dostępność serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym, co z czasem łagodzi objawy depresji i lęku. Ogólny opis klasy zawiera karta leki z grupy SSRI.

11. Na co jest Citabax: wskazania z punktu 4.1

ChPL wymienia dwa wskazania: leczenie zaburzeń depresyjnych oraz zespołu lęku napadowego, z agorafobią lub bez agorafobii. Zespół lęku napadowego to nawracające napady paniki; opis objawów zawiera karta atak paniki.

Liczba w nazwie (Citabax 10, 20, 40) oznacza wyłącznie moc tabletki. Nie wynika z niej, ile leku przyjmuje konkretny pacjent; dawkę i jej zmiany ustala lekarz prowadzący. Citabax nie powinien być stosowany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat.

12. Działania niepożądane citalopramu według częstości

Według punktu 4.8 działania niepożądane citalopramu są zwykle łagodne i przemijające, pojawiają się przede wszystkim w pierwszych dwóch tygodniach leczenia i słabną wraz z poprawą nastroju. Od dawki zależą między innymi nasilone pocenie się, suchość w ustach, bezsenność, senność, biegunka, nudności i zmęczenie.

• Zespół serotoninowy - wysoka temperatura, sztywność i drgawki mięśni, gwałtowne zmiany tętna i ciśnienia, splątanie lub skrajne pobudzenie: ChPL nakazuje natychmiast odstawić lek i wdrożyć leczenie.
• Drgawki - każdy napad jest powodem do przerwania leczenia; przy niewyrównanej padaczce leku należy unikać.
• Faza maniakalna u osób z chorobą afektywną dwubiegunową - wymaga zaprzestania podawania leku.
• Krwawienia - wybroczyny lub krwawienia z przewodu pokarmowego, zwłaszcza przy lekach wpływających na krzepnięcie.
• Hiponatremia - zgłaszana głównie u osób starszych i przyjmujących leki moczopędne.

13. Ostrzeżenie o myślach samobójczych w pierwszych tygodniach

Jak przy każdym leku przeciwdepresyjnym, w pierwszych tygodniach leczenia oraz po każdej zmianie dawki lęk, niepokój i myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić. Najwyraźniej widać to u osób przed 25. rokiem życia. Poprawa nie musi nastąpić od razu, dlatego ChPL zaleca ścisłą obserwację, także przez bliskich, którzy powinni wiedzieć, na jakie zmiany zachowania zwracać uwagę.

Przy nasileniu myśli samobójczych, nietypowym pobudzeniu albo uczuciu wewnętrznego przymusu ruchu (akatyzji) trzeba od razu skontaktować się z lekarzem, a w bezpośrednim zagrożeniu dzwonić pod 112. Część osób z zespołem lęku napadowego odczuwa na początku leczenia paradoksalne nasilenie lęku; według ChPL zwykle ustępuje ono samoistnie po 14 dniach.

14. Serce, odstęp QT i połączenia przeciwwskazane

Citalopram powoduje zależne od dawki wydłużenie odstępu QT w EKG. Dlatego punkt 4.3 ChPL przeciwwskazuje go osobom ze stwierdzonym wydłużeniem QT lub wrodzonym zespołem długiego QT oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QT. Hipokaliemię i hipomagnezemię należy wyrównać przed rozpoczęciem leczenia, a objawy niemiarowości w trakcie terapii są powodem do odstawienia leku i wykonania EKG.

• Inhibitory MAO - połączenie przeciwwskazane; obowiązują odstępy czasowe po odstawieniu IMAO i co najmniej 7-dniowa przerwa po Citabax przed włączeniem IMAO.
• Linezolid - przeciwwskazany, chyba że możliwa jest ścisła obserwacja i kontrola ciśnienia.
• Pimozyd i inne leki wydłużające QT - między innymi część leków przeciwarytmicznych, przeciwpsychotycznych i trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych: połączenie przeciwwskazane.
• Hydroksyzyna - jej charakterystyka (procedura arbitrażowa EMA) przeciwwskazuje stosowanie z lekami wydłużającymi QT i wymienia citalopram wprost; szczegóły na karcie hydroksyzyna.
• Tryptany, tramadol i inne opioidy, tryptofan, dziurawiec - Citabaxu nie należy stosować razem z tymi produktami z powodu ryzyka zespołu serotoninowego lub częstszych działań niepożądanych.

15. Citabax a alkohol i prowadzenie pojazdów

Punkt 4.5 ChPL podaje, że interakcji citalopramu z alkoholem nie wykazano ani w zakresie działania, ani przemian leku w organizmie. Mimo to ChPL stanowi wprost, że w czasie stosowania leków z grupy SSRI należy unikać picia alkoholu. Alkohol pogarsza też przebieg depresji i lęku, więc utrudnia ocenę skuteczności leczenia.

Według punktu 4.7 citalopram wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn w niewielkim lub umiarkowanym stopniu. Zaburzenia uwagi i koncentracji mogą wynikać z choroby, z leku albo z obu tych przyczyn naraz, dlatego przed jazdą warto ocenić własną sprawność.

16. Ciąża i karmienie piersią przy citalopramie

Danych o citalopramie u kobiet w ciąży jest za mało. ChPL stanowi, że w ciąży nie powinien być stosowany, chyba że jest to bezwzględnie konieczne i po starannym rozważeniu ryzyka i korzyści. Nagłego odstawienia w ciąży należy unikać. Przyjmowanie SSRI pod koniec ciąży wiąże się z ryzykiem objawów u noworodka oraz przetrwałego nadciśnienia płucnego (około 5 przypadków na 1000 ciąż wobec 1-2 na 1000 w populacji ogólnej), a w ostatnim miesiącu przed porodem także z mniej niż dwukrotnie większym ryzykiem krwotoku poporodowego.

Citalopram przenika w małych ilościach do mleka; decyzja o karmieniu wymaga rozważenia korzyści i ryzyka dla dziecka.

17. Czy Citabax uzależnia i czy jest psychotropem

W języku potocznym leki przeciwdepresyjne bywają nazywane psychotropami. Prawnie citalopram nim nie jest: nie ma go na urzędowym wykazie substancji psychotropowych, dlatego Citabax ma kategorię Rp. Uzależnienia od citalopramu ChPL nie opisuje.

ChPL opisuje natomiast objawy odstawienia, które po przerwaniu leczenia są częste, zwłaszcza przy nagłym odstawieniu. W badaniu klinicznym zdarzenia niepożądane po przerwaniu terapii wystąpiły u 40% pacjentów wobec 20% kontynuujących leczenie. Do typowych należą zawroty głowy, zaburzenia czucia, zaburzenia snu, lęk, nudności, drżenie i pocenie się. Zwykle mijają w ciągu 2 tygodni, u części osób trwają 2-3 miesiące lub dłużej. Dlatego zakończenie leczenia planuje się z lekarzem, stopniowo, przez kilka tygodni lub miesięcy.

18. Zamienniki Citabax i odpłatność

Citalopram jest w rejestrze URPL także pod innymi nazwami handlowymi, między innymi Aurex, Cipramil, Cital, Citaxin, Citronil, Oropram, Pram, Citalopram Medreg i Citalopram Vitabalans, w mocach 10 mg, 20 mg i 40 mg. Escitalopram to odrębna substancja, a nie zamiennik citalopramu; opisuje go karta escitalopram.

Wysokość dopłaty zależy od aktualnego wykazu leków refundowanych ogłaszanego przez Ministra Zdrowia i od wskazania. Cena konkretnego opakowania może się różnić między producentami, dlatego o odpowiednik o tej samej mocy warto zapytać w aptece.

19. Recepta na kontynuację leczenia citalopramem

Rozpoznanie depresji lub zespołu lęku napadowego i dobór leku należą do psychiatry albo lekarza prowadzącego na wizycie. Medirecept przyjmuje wyłącznie wnioski o kontynuację leczenia już rozpoczętego i opisanego w dokumentacji. Taką receptę bez badania dopuszcza art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, gdy uzasadnia to stan zdrowia widoczny w dokumentacji medycznej.

Pacjent wypełnia formularz z wywiadem, w tym listą wszystkich przyjmowanych leków, i dołącza dokumentację (jakie dokumenty dołączyć). Wniosek ocenia lekarz, a pytania dodatkowe zadaje na czacie. Lekarz może odmówić; opłata dotyczy oceny wniosku, więc przy odmowie nie podlega zwrotowi. Po wystawieniu recepty pacjent otrzymuje kod do apteki. Szczegóły: e-recepta psychiatryczna.