Zaloguj Zamów

Karta 24: citalopram w rekordzie leku - wskazania, bezpieczeństwo i kontynuacja leczenia

Citalopram należy do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI); według Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) stosuje się go w zaburzeniach depresyjnych i w zespole lęku napadowego, niezależnie od tego, czy towarzyszy mu agorafobia. W rekordzie wydania figuruje kategoria Rp, a substancji nie ujęto w wykazie substancji psychotropowych. Poprawę nastroju odnotowuje się na ogół między 2. a 4. tygodniem przyjmowania.

01Najważniejsze informacje

Nazwa Citalopram
Substancja czynna Citalopramum
Kategoria wydawania Rp
Rodzaj leku Selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
Usługa Psychiatria
Data publikacji 2026-11-15

Rekord leku: dane identyfikacyjne citalopramu

Rekord opiera się na danych rejestru produktów leczniczych i na ChPL produktu referencyjnego Citabax 10 (Ranbaxy (Poland) Sp. z o.o.). W polskich dokumentach substancja bywa zapisywana jako cytalopram. Produkty innych wytwórców mogą różnić się mocą, postacią i szczegółami charakterystyki, dlatego wiążący jest dokument dołączony do konkretnego opakowania.

Pole rekorduWartość
Substancja czynnaCitalopram (nazwa międzynarodowa Citalopramum) jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny.
Grupa i kod ATCKlasyfikacja ATC przypisuje citalopramowi kod N06AB04, czyli grupę leków przeciwdepresyjnych SSRI.
Kategoria wydaniaCitalopram w tabletkach powlekanych jest wydawany na receptę (Rp).
Status prawnyCitalopramu nie ma w wykazie substancji psychotropowych, dlatego do jego recepty stosuje się zasady ogólne.
Moce w obrocieW obrocie są tabletki powlekane citalopramu o mocy 10 mg, 20 mg oraz 40 mg.
WiekU pacjentów, którzy nie ukończyli 18 lat, citalopramu nie należy stosować.

Na co jest citalopram: wskazania z ChPL

W punkcie 4.1 ChPL zapisano dwa wskazania: zaburzenia depresyjne i zespół lęku napadowego (zaburzenie paniczne), zarówno z agorafobią, jak i bez niej. Rozpoznanie stawia psychiatra albo inny lekarz na wizycie; objawy obu stanów opisują karty o depresji i o ataku paniki.

Dawkę ustala lekarz. Niższe dawki charakterystyka przewiduje dla pacjentów po 65. roku życia, dla chorych z upośledzoną czynnością wątroby oraz dla osób z wolnym metabolizmem zależnym od enzymu CYP2C19. Przy ciężko upośledzonej czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 mL/min) podawanie citalopramu nie jest zalecane, ponieważ w tej grupie brakuje doświadczenia.

Mechanizm działania i czas do efektu

Mechanizm polega na silnym, wybiórczym blokowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny; wychwyt noradrenaliny, dopaminy i GABA zmienia się co najwyżej minimalnie. Lek nie wiąże się w istotnym stopniu z receptorami histaminowymi, muskarynowymi, benzodiazepinowymi i opioidowymi. Według charakterystyki sprawność poznawcza i psychoruchowa pozostaje zachowana, a efekt uspokajający jest minimalny.

Lek wchłania się prawie całkowicie, niezależnie od posiłku, a najwyższe stężenie osiąga średnio po 3 godzinach; biodostępność wynosi około 80%. Okres półtrwania to około 1,5 doby, a stężenie stacjonarne ustala się po 1-2 tygodniach. U osób starszych eliminacja jest wolniejsza.

Efekt w depresji ujawnia się przeważnie po 2-4 tygodniach, a terapię kontynuuje się zwykle co najmniej pół roku, co ma chronić przed nawrotem. Przy lęku napadowym pełny efekt terapeutyczny notuje się mniej więcej po 3 miesiącach. Część pacjentów z lękiem napadowym odczuwa na początku nasilenie lęku, które zazwyczaj ustępuje samoistnie po 14 dniach.

Pierwsze tygodnie leczenia: obserwacja nastroju

Punkt 4.4 ChPL ostrzega, że na początku terapii oraz po każdej korekcie dawki może dojść do przejściowego wzrostu lęku, niepokoju i myśli samobójczych. W metaanalizie badań nad lekami przeciwdepresyjnymi u pacjentów przed 25. rokiem życia odnotowano wyższe ryzyko zachowań samobójczych. Każde pogorszenie samopoczucia lub nietypową zmianę zachowania pacjent albo jego bliscy zgłaszają lekarzowi bez zwłoki, a przy bezpośrednim zagrożeniu życia wzywają pomoc pod numerem 112.

Inną reakcją opisywaną dla SSRI jest akatyzja: przykre uczucie niepokoju połączone z przymusem ruchu, pojawiające się głównie w początkowych tygodniach. U osób z chorobą afektywną dwubiegunową citalopram może wywołać fazę maniakalną, co jest powodem przerwania leczenia.

Skutki uboczne citalopramu w klasach częstości ChPL

Charakterystyka ocenia objawy niepożądane citalopramu jako zazwyczaj łagodne i mijające z czasem. Dominują w ciągu pierwszych 14 dni terapii, a w miarę poprawy nastroju zwykle wyraźnie się zmniejszają. Zależność od wielkości dawki stwierdzono dla nadmiernej potliwości, suchości jamy ustnej, bezsenności, senności, biegunki, nudności i zmęczenia.

  • Zaburzenia czynności seksualnych mogą utrzymywać się także po przerwaniu leczenia SSRI.
  • Hiponatremię zgłaszano głównie u osób starszych, przyjmujących leki moczopędne lub odwodnionych; ryzyko wydaje się większe u starszych kobiet.
  • U osób z cukrzycą lek może zmienić kontrolę glikemii, a u predysponowanych sprzyjać jaskrze z zamkniętym kątem przesączania.
Częstość według ChPLDziałania niepożądane
Bardzo często (częściej niż u 1 osoby na 10)Najliczniej zgłaszane po citalopramie są senność lub bezsenność, bóle głowy, drżenie, suchość jamy ustnej, nudności, zaparcie, wzmożona potliwość i osłabienie.
Często (u 1 do 10 osób na 100)Często citalopram powoduje spadek apetytu i masy ciała, pobudzenie, lęk, nerwowość, obniżone libido, trudności z koncentracją, nietypowe sny, zawroty głowy, kołatanie serca, biegunkę, wymioty, ziewanie, świąd oraz zaburzenia ejakulacji.
Niezbyt często (u 1 do 10 osób na 1000)Niezbyt często po citalopramie występują zwiększenie łaknienia i masy ciała, omdlenia, drgawki, bradykardia, rozszerzenie źrenic i pokrzywka.
Rzadko (u 1 do 10 osób na 10 000)Rzadko citalopram powoduje hiponatremię, zespół serotoninowy, krwotoki i zapalenie wątroby.

Serce i odstęp QT

W elektrokardiogramie citalopram wydłuża odstęp QT, tym bardziej, im wyższa dawka. Z okresu po dopuszczeniu do obrotu pochodzą zgłoszenia komorowych zaburzeń rytmu, także typu torsade de pointes; dotyczyły one przede wszystkim kobiet, pacjentów z hipokaliemią oraz osób z już wydłużonym QT albo innymi schorzeniami serca.

Lek jest przeciwwskazany przy rozpoznanym wydłużeniu odstępu QT i wrodzonym zespole długiego QT, a także w skojarzeniu z innymi lekami wydłużającymi QT, takimi jak leki przeciwarytmiczne klas IA i III, niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. pochodne fenotiazyny, pimozyd, haloperydol), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne oraz część antybiotyków i leków przeciwmalarycznych. Na tej samej podstawie ChPL hydroksyzyny wymienia jej połączenie z citalopramem wśród przeciwwskazań (szczegóły w rekordzie hydroksyzyny). Przed rozpoczęciem terapii koryguje się hipokaliemię i hipomagnezemię, a u pacjentów ze stabilną chorobą serca lekarz rozważa wykonanie EKG.

Interakcje, alkohol i zioła

Citalopramu nie wolno łączyć z inhibitorami MAO. Po zakończeniu przyjmowania nieodwracalnego inhibitora MAO citalopram można włączyć dopiero po 14 dniach, a po moklobemidzie lub selegilinie po upływie minimum jednego dnia; w odwrotnym kierunku, od ostatniej dawki citalopramu do pierwszej dawki inhibitora MAO, wymagana przerwa wynosi co najmniej 7 dni. Przeciwwskazanie obejmuje też linezolid, z wyjątkiem sytuacji, w których zapewniono ścisłą obserwację pacjenta i monitorowanie ciśnienia tętniczego.

Z uwagi na możliwość zespołu serotoninowego citalopramu nie należy stosować jednocześnie z tryptanami, tryptofanem i opioidami, wśród nich z tramadolem; to samo dotyczy produktów zawierających ziele dziurawca. Zachowania ostrożności wymaga jednoczesne stosowanie leków przeciwzakrzepowych, NLPZ i kwasu acetylosalicylowego z uwagi na ryzyko krwawień, a także litu, inhibitorów CYP2C19 (np. omeprazolu, flukonazolu) i leków obniżających próg drgawkowy. Zasady oceny połączeń opisuje karta interakcji leków przy recepcie.

Choć badania przytoczone w charakterystyce nie ujawniły interakcji citalopramu z alkoholem, przy przyjmowaniu SSRI picia alkoholu należy unikać.

Citalopram w ciąży, w okresie karmienia i za kierownicą

Wpływ citalopramu na kierowanie pojazdami i obsługę maszyn ChPL określa jako niewielki lub umiarkowany. Osłabienie uwagi i koncentracji bywa skutkiem samej choroby, leczenia albo jednego i drugiego naraz.

U kobiet w ciąży citalopramu nie powinno się stosować, o ile nie jest to bezwzględnie konieczne, a decyzję poprzedza staranna ocena ryzyka. Nie należy go wtedy odstawiać nagle. Po ekspozycji pod koniec ciąży u noworodka mogą wystąpić zaburzenia oddychania, drgawki, drżenie czy trudności w karmieniu. Przetrwałe nadciśnienie płucne noworodka notowano z częstością około 5 na 1000 ciąż, podczas gdy w populacji ogólnej wynosi ona 1-2 na 1000. Przyjmowanie leku w miesiącu poprzedzającym poród wiąże się z ryzykiem krwotoku poporodowego wyższym, ale mniej niż dwukrotnie.

Do mleka kobiecego citalopram przechodzi w małych ilościach, dlatego kwestię karmienia piersią rozstrzyga lekarz, ważąc korzyści i ryzyko dla dziecka.

Status prawny i ryzyko uzależnienia: czy citalopram to psychotrop

Wykaz substancji psychotropowych nie obejmuje citalopramu, a apteka wydaje go na podstawie standardowej recepty Rp. Charakterystyka nie wymienia uzależnienia, a jej punkt 5.1 stwierdza, że przy długim stosowaniu nie rozwija się tolerancja na blokowanie wychwytu serotoniny. Potocznie bywa nazywany psychotropem, bo działa na mózg, ale w sensie prawnym nie podlega przepisom o substancjach psychotropowych.

To, że citalopram nie uzależnia, nie daje podstaw do natychmiastowego przerwania terapii. Nagłe odstawienie często daje jednak objawy opisane niżej.

Odstawianie citalopramu i zmiana leku: tryb z lekarzem

Charakterystyka określa reakcje odstawienne jako częste, szczególnie gdy leczenie kończy się gwałtownie. W badaniu klinicznym zdarzenia niepożądane po zakończeniu terapii zgłosiło 40% uczestników, a w grupie kontynuującej citalopram 20%. Do typowych objawów należą zawroty głowy, zaburzenia czucia (w tym mrowienie), bezsenność, intensywne sny, pobudzenie albo lęk, nudności, drżenie, potliwość, bóle głowy, kołatanie serca oraz drażliwość.

Dolegliwości występują przeważnie w ciągu kilku pierwszych dni i zazwyczaj mijają w ciągu dwóch tygodni; u niektórych pacjentów utrzymują się jednak 2-3 miesiące albo dłużej. Z tego względu dawkę redukuje się etapami, według harmonogramu wyznaczonego przez lekarza. Zmiana na inny lek, także na escitalopram, wymaga decyzji lekarza z uwagi na okresy przerwy i interakcje.

Produkty z citalopramem w obrocie i zasady zamiany

Na polskim rynku citalopram zarejestrowano m.in. pod nazwami Cipramil, Citabax, Cital, Citaxin, Citronil, Aurex, Oropram i Pram, a także jako Citalopram Medreg i Citalopram Vitabalans. Za zamiennik uznaje się produkt o identycznej substancji czynnej, mocy i postaci farmaceutycznej.

Escitalopram to aktywny enancjomer citalopramu, ale osobna substancja z własną charakterystyką i dawkowaniem; opisuje go karta escitalopramu. Inne leki z tej grupy zestawia karta leków SSRI.

Przedłużenie recepty bez wizyty: przepisy i tryb wniosku

Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty w art. 42 ust. 2 dopuszcza wystawienie recepty bez badania pacjenta, gdy jest ona niezbędna do kontynuacji leczenia, a stan zdrowia odzwierciedlony w dokumentacji medycznej to uzasadnia. Citalopram, jako substancja spoza wykazu psychotropów, nie podlega trzymiesięcznemu ograniczeniu, które przepisy nakładają na recepty bez badania na substancje z grup II-P, III-P i IV-P. Termin realizacji e-recepty wynosi najwyżej 365 dni, przy czym dla antybiotyków obowiązuje 7 dni, a dla środków odurzających i substancji psychotropowych 30 dni.

W medirecept wniosek składa się przez formularz z wywiadem i dokumentacją dotychczasowego leczenia. Wniosek rozpatruje orzekający lekarz; nadzór medyczny: lek. Damian Wojno (PWZ 3211301). Dodatkowe pytania orzekający zadaje na czacie. Tryb dotyczy tylko terapii już rozpoczętej i potwierdzonej dokumentacją, natomiast diagnoza i wybór pierwszego leku pozostają w gestii psychiatry podczas wizyty. Wymagane dokumenty wymienia karta dokumentacji do wniosku, przebieg strona e-recepty psychiatrycznej.

Orzekający może wydać odmowę, np. gdy brakuje dokumentacji, stan pacjenta się pogorszył albo leczenie wymaga zmiany. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Jeżeli recepta zostanie wystawiona, pacjent realizuje ją w aptece za pomocą identyfikatora dostępowego.

Leki z tą substancją

  • Citabax - Citalopram (SSRI): lek na depresję i zespół lęku napadowego

02Jak zamówić receptę

  1. 1 Otwierasz formularz Nazwa leku jest już wpisana: Citalopram. Wystarczy dodać dawkę.
  2. 2 Odpowiadasz na pytania Podajesz swoje dane i odpowiadasz na kilka pytań o zdrowie. Konto nie jest potrzebne.
  3. 3 Płacisz Cena: 250 zł. Płacisz BLIK-iem albo kartą po wypełnieniu formularza.
  4. 4 Lekarz ocenia wniosek Wniosek czyta lekarz z prawem wykonywania zawodu. Może dopytać na czacie, a o recepcie decyduje sam.
  5. 5 Kod na e-mail Jeśli lekarz wystawi e-receptę, kod przyjdzie na e-mail. W aptece podajesz go razem z numerem PESEL.

O recepcie na Citalopram decyduje lekarz. Płacisz za ocenę wniosku, więc przy odmowie opłata nie wraca.

03Kto stoi za Medirecept

  • Lekarz ocenia każdy wniosek Nadzór medyczny: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn), PWZ 3211301.
  • Podmiot leczniczy MEDINOW Sp. z o.o., wpis do RPWDL nr 000000307381.
  • Kod e-recepty na e-mail Po decyzji lekarza kod przychodzi na e-mail i widać go też w IKP.
  • Szybka i bezpieczna płatność Płacisz w kilka sekund BLIK-iem albo kartą. Połączenie jest szyfrowane, a danych karty nie widzimy.

04Pytania i odpowiedzi: Citalopram

Zanim zaczniesz albo zmienisz dawkę. Na początku leczenia i po każdej zmianie dawki lęk, niepokój, a u części osób także myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić - dotyczy to zwłaszcza osób poniżej 25. roku życia. W tym okresie potrzebna jest szczególna obserwacja, także przez bliskich. Przy nasileniu takich myśli skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem. Kryzys psychiczny: 116 123 (całodobowo). Zagrożenie życia: 112.

W jakich chorobach lekarz stosuje citalopram?

Zgodnie z ChPL lek ma dwa wskazania: zaburzenia depresyjne i zespół lęku napadowego, z towarzyszącą agorafobią albo bez niej. U osób poniżej 18. roku życia nie należy go stosować. Rozpoznanie i decyzję o włączeniu citalopramu podejmuje psychiatra albo inny lekarz po ocenie stanu pacjenta, a dawkę dobiera indywidualnie, uwzględniając wiek, czynność wątroby i inne leki.

Kiedy citalopram zaczyna działać?

Na efekt w leczeniu depresji czeka się zwykle od 2 do 4 tygodni, a w zespole lęku napadowego pełna skuteczność przychodzi mniej więcej po 3 miesiącach. Na początku część osób z lękiem napadowym odczuwa przejściowe nasilenie lęku, które zwykle mija samoistnie po 14 dniach. Brak szybkiej poprawy nie jest powodem, by samodzielnie przerwać leczenie.

Czy citalopram uzależnia i czy to psychotrop?

Nie, w świetle przepisów citalopram nie jest substancją psychotropową, a do jego wydania wystarcza standardowa recepta Rp. Uzależnienia charakterystyka nie opisuje, a długotrwałe stosowanie według niej nie powoduje tolerancji na hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny. Przerwanie terapii z dnia na dzień często wywołuje jednak reakcje odstawienne, m.in. zawroty głowy, zaburzenia czucia, bezsenność lub drażliwość, więc zakończenie leczenia planuje się stopniowo wspólnie z lekarzem.

Citalopram a alkohol: co mówi charakterystyka leku?

Należy unikać alkoholu. W badaniach opisanych w ChPL nie wykazano interakcji citalopramu z alkoholem, ale charakterystyka zaleca unikanie picia w czasie stosowania wszystkich leków z grupy SSRI. Alkohol może też pogarszać nastrój, sen i koncentrację, czyli objawy, które leczenie ma łagodzić. W razie wątpliwości warto zapytać lekarza prowadzącego.

Czy po citalopramie przybiera się na wadze?

Charakterystyka wskazuje raczej na odwrotny kierunek: spadek apetytu i masy ciała zalicza do działań częstych, a ich wzrost do niezbyt częstych. Reakcja jest indywidualna. Jeżeli waga wyraźnie się zmienia, warto zgłosić to lekarzowi, bo przyczyną może być też sama depresja, inne leki albo zmiana trybu życia.

Jak odstawić citalopram, żeby uniknąć objawów odstawiennych?

Stopniowo i według planu lekarza. Charakterystyka przestrzega przed gwałtownym przerwaniem, ponieważ reakcje odstawienne zdarzają się często: w badaniu zgłosiło je 40% osób kończących terapię i 20% tych, które ją kontynuowały. Najczęściej występują w ciągu kilku dni od odstawienia i ustępują przed upływem 2 tygodni, choć mogą utrzymywać się dłużej. Przy nasilonych objawach lekarz może zwolnić tempo zmniejszania dawki.

Czy receptę na citalopram można przedłużyć online?

Tak, jeżeli leczenie jest już prowadzone i udokumentowane. Przepisy dopuszczają receptę na kontynuację leczenia bez badania, jeśli przemawia za tym stan zdrowia opisany w dokumentacji medycznej. W medirecept pacjent składa wniosek w formularzu, orzekający lekarz go rozpatruje, a ewentualne pytania wyjaśnia się na czacie. Lekarz może odmówić, a opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.

05Inne leki

  • Paroksetyna: Paroksetyna: lek SSRI na depresję, zaburzenia lękowe, OCD i PTSD
  • Asertin: Sertralina (SSRI): depresja, lęk napadowy, OCD, lęk społeczny i PTSD
  • Zoloft: Sertralina (SSRI) na receptę: depresja, lęk napadowy, ZO-K, fobia społeczna, PTSD
  • Elicea: Escitalopram (SSRI): depresja i zaburzenia lękowe, lek na receptę Rp
  • Mozarin: Escitalopram (SSRI) na receptę: depresja, lęk napadowy, fobia społeczna, OCD
  • Escitil: Escitalopram (SSRI): depresja i zaburzenia lękowe, tabletki powlekane

Ta strona opisuje, jak zamówić receptę, i nie zastępuje porady lekarza. O dawce i sposobie stosowania leku decyduje lekarz. Jeśli zagrożone jest życie, dzwoń pod 112.

Proces tworzenia i weryfikacji tekstów opisują nasze wytyczne redakcyjne.

Opracowanie: redakcja Medirecept · Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)